Kształtowanie postawy przedsiębiorczej
Tym, co daje napęd do życia
i ułatwia człowiekowi kształtowanie środowiska zgodnie z
obranymi przez niego celami, jest postawa zwana potocznie
przedsiębiorczą. Przejawia się ona inicjatywą w podejmowaniu
różnorodnych działań, twórczym podejściem do otaczającej
rzeczywistości oraz zdolnością do samodzielnego dbania o
zaspokojenie własnych potrzeb.
Bez tej postawy wręcz niemożliwe jest prowadzenie
samodzielnej działalności gospodarczej; niezbędna jest przy
zajmowaniu kierowniczych stanowisk, a coraz częściej pożądana
i oczekiwana również od pracowników średniego i niższego
szczebla. Ludzie przedsiębiorczy skutecznie realizują nie
tylko własne cele; to właśnie oni kształtują obraz całej
naszej rzeczywistości.
Postawę przedsiębiorczą kształtuje się
dzięki odpowiednim doświadczeniom oraz budowaniu proaktywności.
Niezwykle ważny jest w tym procesie udział własny - szczególnie
wtedy, kiedy środowisko nie wywiązuje się ze swojej funkcji
najlepiej. Warto sobie uświadomić, że jako państwo z młodą
demokracją i wolnorynkową gospodarką nie mamy tradycji w
wychowywaniu do przedsiębiorczości, a i o wzory takiego
zachowania trzeba czasami specjalnie się postarać. Zdecydowana
większość społeczeństwa - co wynika z badań - ma trudności
w przyjęciu pełnej przedsiębiorczej postawy wobec życia;
przeszkadza nam w tym głównie brak proaktywności.
Proaktywność to szczególna odpowiedzialność,
świadomość niezbywalnego prawa wyboru w każdej sytuacji.
Chodzi o to, żeby naprawdę rozumieć, że
w każdej, absolutnie każdej sytuacji mamy wybór, że jest
to NASZ wybór, a zatem nic dziwnego, że również MY ponosimy
określone jego konsekwencje. Działanie w zgodzie z taką
wiedzą powoduje dokonywanie świadomych wyborów zarówno w
zakresie działania, jak i myśli czy emocji. Nikt nie zmusza
nas do złości czy określonych sposobów wyładowywania agresji.
Nikt nie każe cierpieć, czy irytować się. To, jak się zachowamy
zależy od tego, co pomyślimy o danym zdarzeniu, jak nazwiemy
biorących w nim udział ludzi, jaką rolę wyznaczymy sobie.
Eleonora Roosvelt, żona amerykańskiego prezydenta mawiała:
"Nikt nie jest w stanie mnie zranić bez mojego własnego
udziału". To prawda; bez naszego udziału nikt nie powinien
być w stanie wywołać w nas żadnych emocji, ani spowodować
żadnych działań.
Świadomość wolności wyboru pozwala na więcej
niż dostosowywanie się do określonej sytuacji czy proste
na nią reagowanie; pozwala - w zgodzie z własną wolą - kształtować
rzeczywistość w kierunku zgodnym z naszymi zamierzeniami
i przekonaniami. Bez tego nie ma mowy o własnej inicjatywie
czy innowacji.
Ludzie pozbawieni proaktywności po prostu
dostosowują się do tego, co proponują im inni. Jednak nawet
zgrabne dostosowywanie się do okoliczności to dziś za mało,
potrzebne jest ciągłe dokonywanie wyborów w oparciu o prawdziwe
wartości, a także odpowiedzialne przyjmowanie konsekwencji
tych wyborów. Bez proaktywności wypowiedzi obfitują w oskarżenia,
szukanie winy w innych i zdejmowanie z siebie odpowiedzialności,
a reakcje nie przynoszą zamierzonych efektów.
Drugie prawo proaktywnego zachowania to
działanie głównie w kręgu własnego wpływu. Interesuje nas
zdecydowanie więcej spraw niż mamy możliwości bezpośredniego
na nie wpływania. Tajemnicą skutecznego działania jest wybieranie
takich zachowań, które znajdują się w obszarze naszego wpływu,
czyli faktycznie mogą zmienić coś w danej sytuacji.
"Boże daj mi się siłę zmienić to,
na co mam wpływ, daj mi cierpliwość, abym pogodził się z
tym, na co wpływu nie mam, i daj mi mądrość odróżniania
jednych spraw od drugich"
Św. Franciszek
Ta modlitwa św. Franciszka, z której prostej mądrości korzystają
nie tylko liczne instytucje i organizacje, ale wielu pojedynczych,
skutecznie działających ludzi. Dzięki niej, łatwiej przeznaczają
energię na działania mogące coś zmienić, nie tracą jej na
sprawy tego niewarte. Spróbuj i Ty ją zastosować w swoim
życiu.
Prawa proaktywności najlepiej widać w pracy
na roli. Dziwilibyśmy się bardzo, gdyby rolnik, który nie
posiał, starannie pielęgnując ziemię, był zdumiony, że nic
z niej nie wyrasta. Również dziwiłoby nas zachowanie, kiedy
gospodarz nie dbający o swoją ziemię zbierałby plony lepsze
niż ten, który się o nią troszczy. Niedorzecznym wydawałoby
się też to, że zamiast zajmować się swoim polem, zajmowałby
się polem sąsiada. Albo - jeszcze lepiej - powiedziałby:
"nie będę siał, bo i tak przyjdzie susza i wszystko
mi uschnie. Mało razy tak było?". A przecież w życiu
aż roi się od takich błędów. Zamiast prawdziwie się uczyć
(zob. artykuł "Ucz się uczyć i zdawać egzaminy"),
niektórzy próbują prześliznąć się po materiale i dziwią
się potem, dlaczego nie są tak dobrymi specjalistami w danej
dziedzinie jak inni. Zamiast wybierać to, co jest dla nas
najlepsze i czego sobie życzymy, dajemy się porwać pomysłom
tych, którym nasz los i nasza przyszłość niekoniecznie leżą
na sercu. Żeby rzecz była jeszcze śmieszniejsza, często
mamy do nich potem pretensje. Nie zajmujemy się tym, na
co mamy największy wpływ - swoim zachowaniem i doskonaleniem
siebie, ale koncentrujemy się na zmianie innych. Albo nie
podejmujemy żadnych działań bojąc się, że to się i tak nie
uda czy sądząc, że skoro nie wyszło już dwa razy, to nie
warto więcej próbować. Ci, którzy postępują odwrotnie -
zwyciężają.
Do przedsiębiorczych zachowań potrzebne
jest nam również poczucie własnej wartości, dające wiarę
w siebie i własne możliwości, co z kolei ułatwia nam podejmowanie
trudniejszych wyborów. Poczucie własnej wartości powoduje
również, iż mamy odwagę przedstawiać własne pomysły, wierzymy
bowiem, że są one wartościowe, a ponadto nie boimy się,
że zostaniemy skrytykowani. Zdolność pozytywnego myślenia,
o której szerzej napiszemy w przyszłości, pozwala nam z
kolei utrzymać właściwy poziom entuzjazmu, dający niezbędną
w działaniu energię. Spójność wewnętrzna, to zdolność dotrzymywania
danych innym i sobie obietnic, nadaje naszym działaniom
systematyczny i odpowiedzialny charakter. Jest więc również
potrzebna w zachowaniach przedsiębiorczych.
Jak rozwijać proaktywność:
* noś np. talizman, symbol, który będzie
Ci przypominać, że jesteś proaktywny,
* zwolnij tempo - żyj bardziej świadomie,
* wybieraj, ilekroć masz okazję, nie unikaj wyborów,
* nie skarż się, nie plotkuj - działaj w kręgu własnego
wpływu,
* zacznij pracować nad sobą,
* zamieniaj zachowania reaktywne na proaktywne; pomyśl,
jak zachowałbyś się raz jeszcze poprawiając swoje wcześniejsze
zachowanie,
* zadbaj o język: mów "spróbuję" zamiast "nie
potrafię", czy "nie uda się"; zamiast stwierdzać:
"doprowadza mnie do szału" powiedz "kontroluję
swoje uczucia", zamiast "muszę" - "wybieram,
bo chcę".
Jeśli chcesz wiedzieć czy jesteś człowiekiem
praktycznym proponujemy Ci zabawę: odpowiedz na pytania
zawarte w kwestionariuszu.
Kwestionariusz:
1. Czy często żałujesz swoich wyborów?
tak - nie
2. Czy często "zwalasz" winę na innych, kiedy
nie udaje Ci się czegoś zrobić?
tak - nie
3. Czy często się skarżysz?
tak - nie
4. Czy często zdarza Ci się zaczynać zdanie od słów: "gdybym
miał..., to zrobiłbym..."?
tak - nie
5. Czy masz żal do kogoś o swoje niepowodzenie?
tak - nie
6. Czy brzydka pogoda wpływa na stan Twoich emocji, poziom
i jakość wykonywania zadań?
tak - nie
7. Czy często bywasz "wyprowadzony z równowagi"?
tak - nie
8. Czy łatwo przyznajesz się do swoich błędów i przyjmujesz
odpowiedzialność za to, co zrobiłeś?
tak - nie
9. Czy potrafisz uczyć się na swoich błędach, to znaczy
czy przyjmujesz lekcję i starasz się postępować inaczej
w przyszłości?
tak - nie
10. Czy wybierasz świadomie reakcje na zachowanie innych,
nie złościsz się, jeśli na przykład wiesz, że nic w ten
sposób nie osiągniesz?
tak - nie
11. Czy uważasz, że jesteś przedsiębiorczy, to znaczy potrafisz
zorganizować działania tak, żeby osiągnąć coś, na czym Ci
zależy?
tak - nie
12. Czy wychodzi naprzeciw zdarzeniom, planujesz i organizujesz
swoje działanie?
tak - nie
13. Czy często masz świadomość wyboru różnych zachowań w
danej sytuacji, to znaczy nie uważasz, że jest tylko jedno
wyjście?
tak - nie
14. Czy często czujesz się ofiarą okoliczności?
tak - nie
15. Czy narzekasz na brak szczęścia?
tak - nie
16. Czy zdarza Ci się być całkowicie bezradnym?
tak - nie
17. Czy używasz określenia typu "oni" w odniesieniu
do nauczycieli lub rodziców, tak jakbyś nie miał wpływu
na to, co się dzieje w domu lub szkole?
tak - nie
18. Czy często masz uczucie, że świat do Ciebie należy?
tak - nie
19. Czy często chorujesz na grypę?
tak - nie
20. Czy uważasz, że jesteś wystarczająco odpowiedzialny
za swoje życie?
tak - nie
Punktacja i wyniki: Przyznaj sobie jeden
punkt za odpowiedź "NIE" na pytania: 1, 2, 3,
4, 5, 6, 7, 14, 15, 16, 17, 19 oraz również jeden punkt
za odpowiedź "TAK" na pytania: 8, 9, 10, 11, 12,
13, 18, 20. Następnie podziel uzyskany przez Ciebie wynik
przez 2. Człowiek proaktywny osiąga wynik co najmniej 8
punktów.
|
UP: