Polscy przedsiębiorcy będą mogli korzystać z wielu instrumentów pomocy, oferowanej jako pomoc publiczna i programy współfinansowane z funduszy strukturalnych.
Finansowe wspieranie inwestycji
Ustawa z dnia 20 marca 2002 r. o finansowym wspieraniu inwestycji po wejściu Polski do UE ulegnie modyfikacji, której celem jest dostosowanie zasad udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego do wymogów unijnych, a w szczególności umożliwienia notyfikowania ustawy jako programu pomocowego.

Zmiany te pozwolą na włączenie ustawy do Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw (działanie 2.2.1) i tym samym objęcie jej również funduszami strukturalnymi. W następnych turach przyjmowania wniosków obowiązuje też przepis art. 3 pkt. 5 ustawy (wchodzi w życie od momentu akcesji Polski do UE), stanowiący, że wniosek o udzielenie wsparcia finansowego nowej inwestycji musi zostać złożony przed rozpoczęciem realizacji inwestycji (można rozpatrywać wyłącznie wnioski dotyczące inwestycji planowanych).
Podstawowe zmiany w ustawie o finansowym wspieraniu inwestycji zostały zawarte w art. 58 projektu ww. ustawy.

Dotyczą one min.: wyłączenia sektorów rybołówstwa i przetwórstwa i obrotu towarami rolnymi oraz tzw. sektorów wrażliwych z zakresu objętego ustawą. Oznacza to, że minister właściwy do spraw gospodarki nie może udzielić w tych sektorach wsparcia nowej inwestycji. Z ustawy wykreślone będą pojęcia "obszarów wsparcia". Wyłączone z zakresu ustawy zostaną także gminy, które dotychczas mogły ubiegać się na wsparcie inwestycji infrastrukturalnej, dokonywanej na potrzeby przedsiębiorcy dokonującego nowej inwestycji. Pozostałe zmiany to: wykreślenie z ustawy pomocy na szkolenia, które nie stanowią pomocy regionalnej, usunięcie wskaźnika efektywności inwestycji dotychczas stanowiącego element oceny inwestycji, wprowadzenie szczegółowego katalogu wydatków kwalifikowanych do wsparcia, wprowadzenie dwóch (zamiast obecnie jednej tury) tur przyjmowania wniosków, które będą się odbywać w ostatnim miesiącu każdego z dwóch pierwszych kwartałów roku.

Wykorzystanie funduszy strukturalnych
Po 1 maja 2004 r. polscy przedsiębiorcy będą mogli korzystać z funduszy strukturalnych. Jednym z kluczowych programów, skierowanych do przedsiębiorców jest Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Program ten, wykorzystując zasoby sfery naukowo-badawczej oraz korzyści związane ze stosowaniem nowoczesnych technologii, w tym technologii informacyjnych oraz technologii wspierających ochronę środowiska, określa cele, priorytety i działania dotyczące realizacji polityki w zakresie przedsiębiorczości i innowacyjności, ze szczególnym uwzględnieniem sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP).

W ramach "Unii dla Przedsiębiorczych - Programu Konkurencyjność" o refundację kosztów realizowanych projektów będą mogli ubiegać się: przedsiębiorstwa, w tym przede wszystkim małe i średnie przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa oparte na zaawansowanych technologiach, w zakresie doradztwa i wsparcia inwestycyjnego, przedsiębiorstwa inwestujące w ochronę środowiska, przedsiębiorstwa dokonujące nowych inwestycji, instytucje wspierające biznes, fundusze: pożyczkowe, poręczeń kredytowych, zalążkowe (seed-capital), spółki zarządzające parkami naukowo-technologicznymi i przemysłowymi oraz inkubatorami technologicznymi, instytucje sfery naukowo-badawczej, organy administracji rządowej w zakresie tworzenia elektronicznej platformy powszechnego dostępu firm i osób do informacji i usług publicznych on-line, integracji referencyjnych rejestrów firm i osób oraz zapewnienia bezpieczeństwa danych.

Ostatecznymi odbiorcami wsparcia będą podmioty, których projekty spełnią wszystkie wymogi formalne oraz merytoryczne, niezbędne do ich akceptacji i refundacji w ramach SPO - WKP.
Projekty przedsiębiorstw kwalifikujące się do finansowania powinny dotyczyć m.in.: doradztwa w projektowaniu, wdrażaniu i doskonaleniu systemów zarządzania jakością, zarządzania środowiskiem oraz bezpieczeństwem i higieną pracy, zasad uzyskiwania certyfikatów zgodności dla wyrobów, usług, surowców, maszyn i urządzeń, aparatury kontrolno - pomiarowej i kwalifikacji personelu, doradztwa we wdrażaniu strategii rozwoju przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie, doradztwa w zakresie eksportu, tworzenia sieci kooperacyjnych oraz połączeń przedsiębiorstw, nowych inwestycji, prowadzących do zasadniczych zmian produkcji, produktu i procesu produkcyjnego, obejmujących: środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (np. uzyskanie patentu, nabycie licencji lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu organizacji i zarządzania), inwestycji w nowe technologie, wspólnych inwestycji kilku podmiotów, modernizacji, udziału w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych oraz udziału w wyjazdowych misjach gospodarczych związanych z wyżej wymienionymi imprezami, zakupu wyników prac badawczo-rozwojowych, inwestycji w dostosowanie przedsiębiorstw do wymogów ochrony środowiska: w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki odpadami przemysłowymi i niebezpiecznymi, względem ochrony powietrza, w tym także inwestycji umożliwiających uzyskanie pozwolenia zintegrowanego.

Finansowanie Programu będzie realizowane z następujących źródeł: Europejski Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF) - 1 251 mln Euro, budżet państwa - 388,5 mln Euro, środki prywatne - 1147,6 mln Euro, Jednostki Samorządu Terytorialnego - 21 mln Euro, środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska - 51,8 mln Euro z uwzględnieniem przepisów dotyczących funduszy strukturalnych oraz pomocy publicznej.

Wsparcie w ramach "Unii dla Przedsiębiorczych - Program Konkurencyjność" odbywać się będzie na zasadzie refundacji całości lub określonej części wydatków kwalifikowanych poniesionych podczas realizacji projektu. Zakres wydatków kwalifikowanych zależy od tego działania programu, w ramach którego jest realizowany projekt. Szczegółowe informacje na temat wydatków kwalifikowanych znajdują się w Uzupełnieniu SPO WKP oraz w podręczniku projektodawcy. Oba dokumenty dostępne są na stronie internetowej

www.funduszestrukturalne.gov.pl
Wnioski należy składać bezpośrednio w instytucji odpowiedzialnej za wdrażanie działania, którego dotyczy projekt. Instytucjami tymi są: Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej: Departament Instrumentów Finansowych - wsparcie konkurencyjności produktowej i technologicznej przedsiębiorstw (nowe inwestycje), Departament Inwestycji Zagranicznych i Promocji Eksportu - internacjonalizacja; Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw, poprawa dostępności do zewnętrznego finansowania inwestycji przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo, wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje); Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. (tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju firm: parki przemysłowe i naukowo-technologiczne, inkubatory technologiczne, w tym przedsiębiorczości akademickiej); Ministerstwo Nauki i Informatyzacji (wzmocnienie współpracy między sferą badawczą a gospodarką, ułatwienie dostępu przedsiębiorcom do informacji i usług publicznych on-line); Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (wsparcie dla inwestycji w zakresie dostosowania przedsiębiorstw do wymogów ochrony środowiska).
Pomoc dla przedsiębiorstw przewidziana jest również w ramach Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego (ZPORR), w ramach którego promowana będzie lokalna przedsiębiorczość - na wsparcie mogą liczyć inkubatory przedsiębiorczości oraz osoby zakładające mikroprzedsiębiostwa (doradztwo i pomoc finansowa). Na działanie 3.4 "Mikroprzedsiebiorstwa" zostało przeznaczone łącznie 75,33 mln euro.

Jednocześnie w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich (SPO RZL) w ramach priorytetu II będą prowadzone działania związane z rozszerzaniem dostępu do edukacji i podnoszeniem jej poziomu. Celem priorytetu jest podnoszenie kwalifikacji pracowników, promocja edukacji w zakresie przedsiębiorczości i promocja elastycznych form pracy.

Szczegółowe informacje znajdują się na stronie internetowej http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/www.funduszestrukturalne.gov.pl

Instrumenty wspierania i promocji eksportu
Po 1 maja 2004 r. zamiar udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców będzie musiał być zgłaszany (notyfikowany) do zatwierdzenia Komisji Europejskiej (KE) w formie projektu programu pomocowego lub pomocy indywidualnej (ad hoc). Notyfikacja programu lub pomocy ad hoc przez państwo członkowskie otwiera często długotrwałe postępowanie, od wyniku którego zależy możliwość udzielania pomocy publicznej.

Warunkiem podstawowym udzielania pomocy publicznej jest jednak posiadanie przez programy pomocowe mocy obowiązującej na gruncie istniejącego prawodawstwa - programy pomocowe muszą posiadać formę aktów normatywnych, określających szczegółowe warunki udzielania pomocy. Zgodnie z tą regułą Departament Inwestycji Zagranicznych i Promocji Eksportu MGPiPS przygotowuje następujące projekty rozporządzeń Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz Rady Ministrów regulujące zasady udzielania pomocy:
* w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw (współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) przedsiębiorcom uczestniczącym w wyjazdowych misjach gospodarczych związanych z udziałem w targach i wystawach za granicą;
* w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw - przedsiębiorcom uczestniczącym w targach i wystawach za granicą;
* na szkolenia organizowane w ramach "Akademii Handlu Zagranicznego";
* na tworzenie Domów Polskich;
* na uzyskanie certyfikatów wyrobów;
* na realizację branżowych projektów promocyjnych;
* na realizację przedsięwzięć wydawniczych promujących eksport;
* na organizację przedsięwzięć promujących eksport.

Treść rozporządzeń zostanie opublikowana na stronach internetowych MGPiPS natychmiast po ich przyjęciu.

Analiza zasad promocji krajowych towarów przemysłowych i rolno-spożywczych w świetle wymogów prawa wspólnotowego przeprowadzona została przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej i zostanie udostępniona wkrótce na stronach internetowych UKIE (http://www.ukie.gov.pl/).