DZIAŁ
DRUGI
STOSUNEK PRACY
Rozdział I
Przepisy ogólne
Art. 22. § 1. Przez nawiązanie stosunku
pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy
określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego
kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym
przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika
za wynagrodzeniem.
§ 11. Zatrudnienie w warunkach określonych
w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy,
bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
§ 12. Nie jest dopuszczalne zastąpienie
umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu
warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.
§ 2. Pracownikiem może być osoba,
która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w
dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba,
która nie ukończyła 18 lat.
§ 3. Osoba ograniczona w zdolności
do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela
ustawowego nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać
czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże
gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby,
przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego
może stosunek pracy rozwiązać.
Art. 221. § 1. Pracodawca ma prawo
żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania
danych osobowych obejmujących:
1) imię (imiona) i nazwisko,
2) imiona rodziców,
3) datę urodzenia,
4) miejsce zamieszkania (adres do
korespondencji),
5) wykształcenie,
6) przebieg dotychczasowego zatrudnienia.
§ 2. Pracodawca ma prawo żądać od
pracownika podania, niezależnie od danych osobowych,
o których mowa w § 1, także:
1) innych danych osobowych pracownika,
a także imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci
pracownika, jeżeli podanie takich danych jest konieczne
ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych
uprawnień przewidzianych w prawie pracy,
2) numeru PESEL pracownika nadanego
przez Rządowe Centrum Informatyczne Powszechnego Elektronicznego
Systemu Ewidencji Ludności (RCI PESEL).
§ 3. Udostępnienie pracodawcy danych
osobowych następuje w formie oświadczenia osoby, której
one dotyczą. Pracodawca ma prawo żądać udokumentowania
danych osobowych osób, o których mowa w § 1 i 2.
§ 4. Pracodawca może żądać podania
innych danych osobowych niż określone w § 1 i 2, jeżeli
obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów.
§ 5. W zakresie nieuregulowanym w
§ 14 do danych osobowych, o których mowa w tych przepisach,
stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych.
Art. 23. (skreślony).
Art. 231. § 1. W razie przejścia
zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę
staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych
stosunkach pracy, z zastrzeżeniem przepisów § 5.
§ 2. Za zobowiązania wynikające ze
stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu
pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca
odpowiadają solidarnie.
§ 3. Jeżeli u pracodawców, o których
mowa w § 1, nie działają zakładowe organizacje związkowe,
dotychczasowy i nowy pracodawca informują na piśmie
swoich pracowników o przewidywanym terminie przejścia
zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę,
jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych
skutkach dla pracowników, a także zamierzonych działaniach
dotyczących warunków zatrudnienia pracowników, w szczególności
warunków pracy, płacy i przekwalifikowania; przekazanie
informacji powinno nastąpić co najmniej na 30 dni
przed przewidywanym terminem przejścia zakładu pracy
lub jego części na innego pracodawcę.
§ 4. W terminie 2 miesięcy od przejścia
zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę,
pracownik może bez wypowiedzenia, za siedmiodniowym
uprzedzeniem, rozwiązać stosunek pracy. Rozwiązanie
stosunku pracy w tym trybie powoduje dla pracownika
skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem
stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.
§ 5. Pracodawca, z dniem przejęcia
zakładu pracy lub jego części, jest obowiązany zaproponować
nowe warunki pracy i płacy pracownikom świadczącym
dotychczas pracę na innej podstawie niż umowa o pracę
oraz wskazać termin, nie krótszy niż 7 dni, do którego
pracownicy mogą złożyć oświadczenie o przyjęciu lub
odmowie przyjęcia proponowanych warunków. W razie
nieuzgodnienia nowych warunków pracy i płacy dotychczasowy
stosunek pracy rozwiązuje się z upływem okresu równego
okresowi wypowiedzenia, liczonego od dnia, w którym
pracownik złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia
proponowanych warunków, lub od dnia, do którego mógł
złożyć takie oświadczenie. Przepis § 4 zdanie drugie
stosuje się odpowiednio.
§ 6. Przejście zakładu pracy lub
jego części na innego pracodawcę nie może stanowić
przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę
stosunku pracy.
Art. 231. § 1. Jeżeli jest to uzasadnione
sytuacją finansową pracodawcy, nieobjętego układem
zbiorowym pracy lub zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,
może być zawarte porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych
warunków zatrudnienia pracowników niż wynikające z
umów o pracę zawartych z tymi pracownikami, w zakresie
i przez czas ustalone w porozumieniu.
§ 2. Przepisy art. 91 § 14 stosuje
się odpowiednio.
Art. 232. Jeżeli przepisy prawa pracy
przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją
związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy,
pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach
z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracownika
z tytułu jego członkostwa w związku zawodowym albo
wyrażenia zgody na obronę praw pracownika nie zrzeszonego
w związku - zgodnie z ustawą o związkach zawodowych.
Art. 24. (skreślony).
Rozdział II
Umowa o pracę
Oddział 1
Zawarcie umowy o pracę
Art. 25. § 1. Umowę o pracę zawiera
się na czas nie określony, na czas określony lub na
czas wykonania określonej pracy. Jeżeli zachodzi konieczność
zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej
nieobecności w pracy, pracodawca może w tym celu zatrudnić
innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas
określony, obejmujący czas tej nieobecności.
§ 2. Każda z umów, o których mowa
w § 1, może być poprzedzona umową o pracę na okres
próbny, nie przekraczający 3 miesięcy.
Art. 251. § 1. Zawarcie kolejnej
umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne
w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas
nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie
zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące
po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem
poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie
przekroczyła 1 miesiąca.
§ 2. Uzgodnienie między stronami
w trakcie trwania umowy o pracę na czas określony
dłuższego okresu wykonywania pracy na podstawie tej
umowy uważa się za zawarcie, od dnia następującego
po jej rozwiązaniu, kolejnej umowy o pracę na czas
określony w rozumieniu § 1.
§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy umów
o pracę na czas określony zawartych:
1) celu zastępstwa pracownika w czasie
jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
2) w celu wykonywania pracy o charakterze
dorywczym lub sezonowym albo zadań realizowanych cyklicznie.
Art. 26. Stosunek pracy nawiązuje
się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia
pracy, a jeżeli terminu tego nie określono - w dniu
zawarcia umowy.
Art. 27. (skreślony).
Art. 28. (skreślony).
Art. 29. § 1. Umowa o pracę określa
strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz
warunki pracy i płacy, w szczególności:
1) rodzaj pracy,
2) miejsce wykonywania pracy,
3) wynagrodzenie za pracę odpowiadające
rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
4) wymiar czasu pracy,
5) termin rozpoczęcia pracy.
§ 2. Umowę o pracę zawiera się na
piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z
zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej
w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić
pracownikowi na piśmie ustalenia co do rodzaju umowy
oraz jej warunków.
§ 3. Pracodawca informuje pracownika
na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia
umowy o pracę, o obowiązującej dobowej i tygodniowej
normie czasu pracy, częstotliwości wypłaty wynagrodzenia
za pracę, urlopie wypoczynkowym oraz długości okresu
wypowiedzenia umowy, a jeżeli pracodawca nie ma obowiązku
ustalenia regulaminu pracy dodatkowo o porze nocnej,
miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz
przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników
przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania
nieobecności w pracy.
§ 4. Zmiana warunków umowy o pracę
wymaga formy pisemnej.
§ 5. Przepisy § 14 stosuje się odpowiednio
do stosunków pracy nawiązanych na innej podstawie
niż umowa o pracę.
Art. 291. § 1. Umowa o pracę z pracownikiem
skierowanym do pracy na obszarze państwa niebędącego
członkiem Unii Europejskiej na okres przekraczający
1 miesiąc, niezależnie od warunków określonych w art.
29 § 1, powinna określać:
1) czas wykonywania pracy za granicą,
2) walutę, w której będzie wypłacane
pracownikowi wynagrodzenie w czasie wykonywania pracy
za granicą.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany poinformować
na piśmie pracownika, o którym mowa w § 1, o świadczeniach
przysługujących mu z tytułu skierowania do pracy za
granicą, obejmujących zwrot kosztów przejazdu oraz
zapewnienie zakwaterowania.
Art. 292. § 1. Zawarcie z pracownikiem
umowy o pracę przewidującej zatrudnienie w niepełnym
wymiarze czasu pracy nie może powodować ustalenia
jego warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny
w stosunku do pracowników wykonujących taką samą lub
podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwzględnieniem
jednak proporcjonalności wynagrodzenia za pracę i
innych świadczeń związanych z pracą, do wymiaru czasu
pracy pracownika.
§ 2. Pracodawca powinien, w miarę
możliwości, uwzględnić wniosek pracownika dotyczący
zmiany wymiaru czasu pracy określonego w umowie o
pracę.
Oddział 2
Przepisy ogólne o rozwiązaniu umowy
o pracę
Art. 30. § 1. Umowa o pracę rozwiązuje
się:
1) na mocy porozumienia stron,
2) przez oświadczenie jednej ze stron
z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy
o pracę za wypowiedzeniem),
3) przez oświadczenie jednej ze stron
bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy
o pracę bez wypowiedzenia),
4) z upływem czasu, na który była
zawarta,
5) z dniem ukończenia pracy, dla
której wykonania była zawarta.
§ 2. Umowa o pracę na okres próbny
rozwiązuje się z upływem tego okresu, a przed jego
upływem może być rozwiązana za wypowiedzeniem.
§ 21. Okres wypowiedzenia umowy o
pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność
kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu
miesiąca.
§ 3. Oświadczenie każdej ze stron
o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez
wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie.
§ 4. W oświadczeniu pracodawcy o
wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony
lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia
powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie
lub rozwiązanie umowy.
§ 5. W oświadczeniu pracodawcy o
wypowiedzeniu umowy o pracę lub jej rozwiązaniu bez
wypowiedzenia powinno być zawarte pouczenie o przysługującym
pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy.
Art. 31. (skreślony).
Oddział 3
Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem
Art. 32. § 1. Każda ze stron może
rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą
na:
1) okres próbny,
2) (skreślony),
3) czas nie określony.
§ 2. Rozwiązanie umowy o pracę następuje
z upływem okresu wypowiedzenia.
Art. 33. Przy zawieraniu umowy o
pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony
mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania
tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
Art. 331. Okres wypowiedzenia umowy
o pracę zawartej na czas określony w okolicznościach,
o których mowa w art. 25 § 1 zdanie drugie, wynosi
3 dni robocze.
Art. 34. Okres wypowiedzenia umowy
o pracę zawartej na okres próbny wynosi:
1) 3 dni robocze, jeżeli okres próbny
nie przekracza 2 tygodni,
2) 1 tydzień, jeżeli okres próbny
jest dłuższy niż 2 tygodnie,
3) 2 tygodnie, jeżeli okres próbny
wynosi 3 miesiące.
Art. 35. (skreślony).
Art. 36. § 1. Okres wypowiedzenia
umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest
uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy
i wynosi:
1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był
zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był
zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był
zatrudniony co najmniej 3 lata.
§ 11. Do okresu zatrudnienia, o którym
mowa w § 1, wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia
u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy
nastąpiła na zasadach określonych w art. 231, a także
w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów
nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach
pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego
tego pracownika.
§ 2. (skreślony).
§ 3. (skreślony).
§ 4. (skreślony).
§ 5. Jeżeli pracownik jest zatrudniony
na stanowisku związanym z odpowiedzialnością materialną
za powierzone mienie, strony mogą ustalić w umowie
o pracę, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1,
okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc, a w przypadku,
o którym mowa w § 1 pkt 2 - 3 miesiące.
§ 6. Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia
umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy
termin rozwiązania umowy; ustalenie takie nie zmienia
trybu rozwiązania umowy o pracę.
Art. 361. § 1. Jeżeli wypowiedzenie
pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony
następuje z powodu ogłoszenia upadłości tub likwidacji
pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników,
pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania
umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia,
najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi
przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia
za pozostałą część okresu wypowiedzenia.
§ 2. Okres, za który przysługuje
odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu
w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.
Art. 37. § 1. W okresie co najmniej
dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego
przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie
na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
§ 2. Wymiar zwolnienia wynosi:
1) 2 dni robocze w okresie dwutygodniowego
i jednomiesięcznego wypowiedzenia,
2) 3 dni robocze - w okresie trzymiesięcznego
wypowiedzenia, także w przypadku jego skrócenia na
podstawie art. 361 § 1.
Art. 38. § 1. O zamiarze wypowiedzenia
pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony
pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika
zakładową organizację związkową, podając przyczynę
uzasadniającą rozwiązanie umowy.
§ 2. Jeżeli zakładowa organizacja
związkowa uważa, że wypowiedzenie byłoby nieuzasadnione,
może w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić
na piśmie pracodawcy umotywowane zastrzeżenia.
§ 3. (skreślony).
§ 4. (skreślony).
§ 5. Po rozpatrzeniu stanowiska organizacji
związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska
w ustalonym terminie, pracodawca podejmuje decyzję
w sprawie wypowiedzenia.
Art. 39. Pracodawca nie może wypowiedzieć
umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej
niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 40. Przepisu art. 39 nie stosuje
się w razie uzyskania przez pracownika prawa do renty
z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Art. 41. Pracodawca nie może wypowiedzieć
umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także
w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika
w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający
do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Art. 411. § 1. W razie ogłoszenia
upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się
przepisów art. 38, 39 i 41, ani przepisów szczególnych
dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem
lub rozwiązaniem umowy o pracę.
§ 2. W razie ogłoszenia upadłości
lub likwidacji pracodawcy, umowa o pracę zawarta na
czas określony lub na czas wykonania określonej pracy
może być rozwiązana przez każdą ze stron za dwutygodniowym
wypowiedzeniem.
§ 3. (skreślony).
§ 4. (skreślony).
Art. 42. § 1. Przepisy o wypowiedzeniu
umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia
wynikających z umowy warunków pracy i płacy.
§ 2. Wypowiedzenie warunków pracy
lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi
zaproponowano na piśmie nowe warunki.
§ 3. W razie odmowy przyjęcia przez
pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy,
umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego
wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przed upływem połowy
okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie
przyjęcia zaproponowanych warunków, uważa się, że
wyraził zgodę na te warunki; pismo pracodawcy wypowiadające
warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie
w tej sprawie. W razie braku takiego pouczenia, pracownik
może do końca okresu wypowiedzenia złożyć oświadczenie
o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków.
§ 4. Wypowiedzenie dotychczasowych
warunków pracy lub płacy nie jest wymagane w razie
powierzenia pracownikowi, w przypadkach uzasadnionych
potrzebami pracodawcy, innej pracy niż określona w
umowie o pracę na okres nie przekraczający 3 miesięcy
w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia
wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.
Art. 43. Pracodawca może wypowiedzieć
warunki pracy lub płacy pracownikowi, o którym mowa
w art. 39, jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne
ze względu na:
1) wprowadzenie nowych zasad wynagradzania
dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego
pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik
należy,
2) stwierdzoną orzeczeniem lekarskim
utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy
albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień
koniecznych do jej wykonywania.
Oddział 4
Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego
lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę
przez pracodawcę
Art. 44. Pracownik może wnieść odwołanie
od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy, o którym
mowa w dziale dwunastym.
Art. 45. § 1. W razie ustalenia,
że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nie
określony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy
o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie
do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia,
a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu
pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo
o odszkodowaniu.
§ 2. Sąd pracy może nie uwzględnić
żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne
lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie
takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim
przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się
do pracowników, o których mowa w art. 39 i 177, oraz
w przepisach szczególnych dotyczących ochrony pracowników
przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę,
chyba że uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia
do pracy jest niemożliwe z przyczyn określonych w
art. 411; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.
Art. 46. (skreślony).
Art. 47. Pracownikowi, który podjął
pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie
więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia
wynosił 3 miesiące - nie więcej niż za 1 miesiąc.
Jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o
którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie
ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje
za cały czas pozostawania bez pracy; dotyczy to także
przypadku, gdy rozwiązano umowę o pracę z pracownikiemojcem
wychowującym dziecko w okresie korzystania z urlopu
macierzyńskiego albo gdy rozwiązanie umowy o pracę
podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego.
Art. 471. Odszkodowanie, o którym
mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia
za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak
od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.
Art. 48. § 1. Pracodawca może odmówić
ponownego zatrudnienia pracownika, jeżeli w ciągu
7 dni od przywrócenia do pracy nie zgłosił on gotowości
niezwłocznego podjęcia pracy, chyba że przekroczenie
terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika.
§ 2. Pracownik, który przed przywróceniem
do pracy podjął zatrudnienie u innego pracodawcy,
może bez wypowiedzenia, za trzydniowym uprzedzeniem,
rozwiązać umowę o pracę z tym pracodawcą w ciągu 7
dni od przywrócenia do pracy. Rozwiązanie umowy w
tym trybie pociąga za sobą skutki, jakie przepisy
prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę
za wypowiedzeniem.
Art. 49. W razie zastosowania okresu
wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę
rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi
przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy.
Art. 50. § 1. Jeżeli wypowiedzenie
umowy o pracę zawartej na okres próbny nastąpiło z
naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi
przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Odszkodowanie
przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do
upływu którego umowa miała trwać.
§ 2. (skreślony).
§ 3. Jeżeli wypowiedzenie umowy o
pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania
określonej pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów
o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje
wyłącznie odszkodowanie.
§ 4. Odszkodowanie, o którym mowa
w § 3, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas,
do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak
niż za 3 miesiące.
§ 5. Przepisy § 3 nie mają zastosowania
w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy w okresie
ciąży lub urlopu macierzyńskiego, albo pracownikowiojcu
wychowującemu dziecko w okresie korzystania z urlopu
macierzyńskiego. W tym przypadku stosuje się odpowiednio
przepisy art. 45 w związku z art. 177.
Art. 51. § 1. Pracownikowi, który
podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza
się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez
pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Okresu pozostawania
bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie
uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za
sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego
zatrudnienia.
§ 2. Pracownikowi, któremu przyznano
odszkodowanie, wlicza się do okresu zatrudnienia okres
pozostawania bez pracy, odpowiadający okresowi, za
który przyznano odszkodowanie.
Oddział 5
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
Art. 52. § 1. Pracodawca może rozwiązać
umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika
w razie:
1) ciężkiego naruszenia przez pracownika
podstawowych obowiązków pracowniczych,
2) popełnienia przez pracownika w
czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia
dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli
przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone
prawomocnym wyrokiem,
3) zawinionej przez pracownika utraty
uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym
stanowisku.
§ 2. Rozwiązanie umowy o pracę bez
wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić
po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę
wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie
umowy.
§ 3. Pracodawca podejmuje decyzję
w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii
reprezentującej pracownika zakładowej organizacji
związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej
rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności
rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa
wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak
niż w ciągu 3 dni.
§ 4. (skreślony).
Art. 53. § 1. Pracodawca może rozwiązać
umowę o pracę bez wypowiedzenia:
1) jeżeli niezdolność pracownika
do pracy wskutek choroby trwa:
a) dłużej niż 3 miesiące - gdy pracownik
był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,
b) dłużej niż łączny okres pobierania
z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku - gdy pracownik
był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6
miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana
wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową;
2) w razie usprawiedliwionej nieobecności
pracownika w pracy z innych przyczyn niż wymienione
w pkt 1, trwającej dłużej niż 1 miesiąc.
§ 2. Rozwiązanie umowy o pracę bez
wypowiedzenia nie może nastąpić w razie nieobecności
pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki nad
dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku,
a w przypadku odosobnienia pracownika ze względu na
chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu
wynagrodzenia i zasiłku.
§ 3. Rozwiązanie umowy o pracę bez
wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika
do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności.
§ 4. Przepisy art. 36 § 11 i art.
52 § 3 stosuje się odpowiednio.
§ 5. Pracodawca powinien w miarę
możliwości ponownie zatrudnić pracownika, który w
okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez
wypowiedzenia, z przyczyn wymienionych w § 1 i 2,
zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu
tych przyczyn.
Art. 54. (skreślony).
Art. 55. § 1. Pracownik może rozwiązać
umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane
orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ
wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca
nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu
lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu
na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.
§ 11. Pracownik może rozwiązać umowę
o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy
pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych
obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi
przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia
za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została
zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej
pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.
§ 2. Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu
umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na
piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie
umowy. Przepis art. 52 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Rozwiązanie umowy o pracę z
przyczyn określonych w § 1 i 11 pociąga za sobą skutki,
jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez
pracodawcę za wypowiedzeniem.
Oddział 6
Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego
z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę
bez wypowiedzenia
Art. 56. § 1. Pracownikowi, z którym
rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem
przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie,
przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na
poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu
do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy.
§ 2. Przepisy art. 45 § 2 i 3 stosuje
się odpowiednio.
Art. 57. § 1. Pracownikowi, który
podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie
więcej jednak niż za 3 miesiące i nie mniej niż za
1 miesiąc.
§ 2. Jeżeli umowę o pracę rozwiązano
z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą
w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie
przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy; dotyczy
to także przypadku, gdy rozwiązano umowę o pracę z
pracownikiemojcem wychowującym dziecko w okresie
korzystania z urlopu macierzyńskiego albo gdy rozwiązanie
umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu
szczególnego.
§ 3. (skreślony).
§ 4. Przepisy art. 48 i 51 § 1 stosuje
się odpowiednio.
Art. 58. Odszkodowanie, o którym
mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia
za okres wypowiedzenia. Jeżeli rozwiązano umowę o
pracę, zawartą na czas określony albo na czas wykonania
określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości
wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać,
nie więcej jednak niż za 3 miesiące.
Art. 59. W razie rozwiązania przez
pracodawcę umowy o pracę, zawartej na czas określony
lub na czas wykonania określonej pracy, z naruszeniem
przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia,
pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie,
jeżeli upłynął już termin, do którego umowa miała
trwać, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane
ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu
tego terminu. Odszkodowanie przysługuje w wysokości
określonej w art. 58.
Art. 60. Jeżeli pracodawca rozwiązał
umowę o pracę w okresie wypowiedzenia z naruszeniem
przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia,
pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.
Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia
za czas do upływu okresu wypowiedzenia.
Art. 61. Do pracownika, któremu przyznano
odszkodowanie na podstawie przepisów niniejszego oddziału,
stosuje się odpowiednio przepis art. 51 § 2.
Oddział 6a
Uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego
rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia
Art. 611. W razie nieuzasadnionego
rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia
na podstawie art. 55 § 11, pracodawcy przysługuje
roszczenie o odszkodowanie. O odszkodowaniu orzeka
sąd pracy.
Art. 612. § 1. Odszkodowanie, o którym
mowa w art. 611, przysługuje w wysokości wynagrodzenia
pracownika za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania
umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas
wykonania określonej pracy w wysokości wynagrodzenia
za okres 2 tygodni.
§ 2. W razie orzeczenia przez sąd
pracy o odszkodowaniu, przepisu art. 55 § 3 nie stosuje
się.
Art. 62. (skreślony).
Oddział 7
Wygaśnięcie umowy o pracę
Art. 63. Umowa o pracę wygasa w przypadkach
określonych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych.
Art. 631. § 1. Z dniem śmierci pracownika
stosunek pracy wygasa.
§ 2. Prawa majątkowe ze stosunku
pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych
częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające
warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl
przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą
do spadku.
Art. 632. § 1. Z dniem śmierci pracodawcy
umowy o pracę z pracownikami wygasają, z zastrzeżeniem
przepisu § 3.
§ 2. Pracownikowi, którego umowa
o pracę wygasła z przyczyn określonych w § 1, przysługuje
odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia,
a w przypadku zawarcia umowy o pracę na czas określony
lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości
wynagrodzenia za okres 2 tygodni.
§ 3. Przepis § 1 nie ma zastosowania
w razie przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę
na zasadach określonych w art. 231.
Art. 64. (skreślony).
Art. 65. (skreślony).
Art. 66. § 1. Umowa o pracę wygasa
z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy
z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca
rozwiązał wcześniej bez wypowiedzenia umowę o pracę
z winy pracownika.
§ 2. Pracodawca, pomimo wygaśnięcia
umowy o pracę z powodu tymczasowego aresztowania,
jest obowiązany ponownie zatrudnić pracownika, jeżeli
postępowanie karne zostało umorzone lub gdy zapadł
wyrok uniewinniający, a pracownik zgłosił swój powrót
do pracy w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia.
Przepisy art. 48 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Przepisów § 2 nie stosuje się
w przypadku, gdy postępowanie karne umorzono z powodu
przedawnienia albo amnestii, a także w razie warunkowego
umorzenia postępowania.
Art. 67. W razie naruszenia przez
pracodawcę przepisów niniejszego oddziału, pracownikowi
przysługuje prawo odwołania do sądu pracy. W zakresie
roszczeń stosuje się odpowiednio przepisy oddziału
6 niniejszego rozdziału.
Rozdział IIa
Warunki zatrudnienia pracowników
skierowanych do pracy na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej
Art. 671. § 1. Przepisy niniejszego
rozdziału stosuje się w przypadku wykonywania pracy
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracownika
skierowanego do tej pracy na określony czas przez
pracodawcę mającego siedzibę w państwie będącym członkiem
Unii Europejskiej.
§ 2. Pracodawca, o którym mowa w
§ 1, kierujący pracownika do pracy na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej:
1) w związku z realizacją umowy zawartej
przez tego pracodawcę z podmiotem zagranicznym,
2) w zagranicznym oddziale (filii)
tego pracodawcy,
3) jako agencja pracy tymczasowej
zapewnia pracownikowi, w zakresie
określonym w art. 672, warunki zatrudnienia nie mniej
korzystne niż wynikające z przepisów Kodeksu pracy
oraz innych przepisów regulujących prawa i obowiązki
pracowników.
Art. 672. § 1. Warunki zatrudnienia
dotyczą:
1) norm i wymiaru czasu pracy oraz
okresów odpoczynku dobowego i tygodniowego,
2) wymiaru urlopu wypoczynkowego,
3) minimalnego wynagrodzenia za pracę,
ustalanego na podstawie odrębnych przepisów,
4) wysokości dodatku za pracę w godzinach
nadliczbowych,
5) bezpieczeństwa i higieny pracy,
6) uprawnień pracowników związanych
z rodzicielstwem,
7) zatrudniania młodocianych,
8) zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu,
9) wykonywania pracy zgodnie z przepisami
o zatrudnianiu pracowników tymczasowych.
§ 2. Do pracowników, o których mowa
w art. 671, wykonujących wstępne prace montażowe lub
instalacyjne poza budownictwem przez okres nie dłuższy
niż 8 dni, przepisu § 1 pkt 24 nie stosuje się.
Art. 673. Przepisy art. 671 i 672
stosuje się odpowiednio w przypadku wykonywania pracy
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracownika
skierowanego do tej pracy przez pracodawcę mającego
siedzibę w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej.
Rozdział III
Stosunek pracy na podstawie
powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy
o pracę
Oddział 1
Stosunek pracy na podstawie powołania
Art. 68. § 1. Stosunek pracy nawiązuje
się na podstawie powołania w przypadkach określonych
w odrębnych przepisach.
§ 11. Stosunek pracy, o którym mowa
w § 1, nawiązuje się na czas nie określony, a jeżeli
na podstawie przepisów szczególnych pracownik został
powołany na czas określony, stosunek pracy nawiązuje
się na okres objęty powołaniem.
§ 2. (skreślony).
Art. 681. Powołanie może być poprzedzone
konkursem, choćby przepisy szczególne nie przewidywały
wymogu wyłonienia kandydata na stanowisko wyłącznie
w wyniku konkursu.
Art. 682. § 1. Stosunek pracy na
podstawie powołania nawiązuje się w terminie określonym
w powołaniu, a jeżeli termin ten nie został określony
- w dniu doręczenia powołania, chyba że przepisy szczególne
stanowią inaczej.
§ 2. Powołanie powinno być dokonane
na piśmie.
Art. 683. Jeżeli pracownik powołany
na stanowisko w wyniku konkursu pozostaje w stosunku
pracy z innym pracodawcą i obowiązuje go trzymiesięczny
okres wypowiedzenia, może on rozwiązać ten stosunek
za jednomiesięcznym wypowiedzeniem. Rozwiązanie stosunku
pracy w tym trybie pociąga za sobą skutki, jakie przepisy
prawa pracy wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez
pracodawcę za wypowiedzeniem.
Art. 69. Jeżeli przepisy niniejszego
oddziału nie stanowią inaczej, do stosunku pracy na
podstawie powołania stosuje się przepisy dotyczące
umowy o pracę na czas nie określony, z wyłączeniem
przepisów regulujących:
1) tryb postępowania przy rozwiązywaniu
umów o pracę,
2) rozpatrywanie sporów ze stosunku
pracy w części dotyczącej orzekania:
a) o bezskuteczności wypowiedzeń,
b) (uchylona),
c) o przywracaniu do pracy.
Art. 70. § 1. Pracownik zatrudniony
na podstawie powołania może być w każdym czasie -
niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany
ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy
to również pracownika, który na podstawie przepisów
szczególnych został powołany na stanowisko na czas
określony.
§ 11. Odwołanie powinno być dokonane
na piśmie.
§ 12. Stosunek pracy z pracownikiem
odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach
określonych w przepisach niniejszego oddziału, chyba
że przepisy szczególne stanowią inaczej.
§ 2. Odwołanie jest równoznaczne
z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia
pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej
przed odwołaniem.
§ 3. Odwołanie jest równoznaczne
z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli
nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub
53.
Art. 71. Na wniosek lub za zgodą
pracownika pracodawca może zatrudnić go w okresie
wypowiedzenia przy innej pracy, odpowiedniej ze względu
na jego kwalifikacje zawodowe, a po upływie okresu
wypowiedzenia zatrudnić na uzgodnionych przez strony
warunkach pracy i płacy.
Art. 72. § 1. Jeżeli odwołanie nastąpiło
w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie tego
okresu. Jeżeli jednak usprawiedliwiona nieobecność
trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 § 1 i
2, organ, który pracownika powołał, może rozwiązać
stosunek pracy bez wypowiedzenia.
§ 2. W razie odwołania pracownicy
w okresie ciąży, organ odwołujący jest obowiązany
zapewnić jej inną pracę, odpowiednią ze względu na
jej kwalifikacje zawodowe, przy czym przez okres równy
okresowi wypowiedzenia pracownica ma prawo do wynagrodzenia
w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Jeżeli
jednak pracownica nie wyrazi zgody na podjęcie innej
pracy, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem
okresu równego okresowi wypowiedzenia, którego bieg
rozpoczyna się od dnia zaproponowania na piśmie innej
pracy.
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio
w razie odwołania pracownika, któremu brakuje nie
więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
§ 4. W razie naruszenia przepisów
§ 1-3, pracownikowi przysługuje prawo odwołania do
sądu pracy.
Oddział 2
Stosunek pracy na podstawie wyboru
Art. 73. § 1. Nawiązanie stosunku
pracy następuje na podstawie wyboru, jeżeli z wyboru
wynika obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika.
§ 2. Stosunek pracy z wyboru rozwiązuje
się z wygaśnięciem mandatu.
Art. 74. Pracownik pozostający w
związku z wyborem na urlopie bezpłatnym ma prawo powrotu
do pracy u pracodawcy, który zatrudniał go w chwili
wyboru, na stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia
z poprzednio zajmowanym, jeżeli zgłosi swój powrót
w ciągu 7 dni od rozwiązania stosunku pracy z wyboru.
Niedotrzymanie tego warunku powoduje wygaśnięcie stosunku
pracy, chyba że nastąpiło z przyczyn niezależnych
od pracownika.
Art. 75. Pracownikowi, który nie
pozostawał w związku z wyborem na urlopie bezpłatnym,
przysługuje odprawa w wysokości jednomiesięcznego
wynagrodzenia.
Oddział 3
Stosunek pracy na podstawie mianowania
Art. 76. Stosunek pracy nawiązuje
się na podstawie mianowania w przypadkach określonych
w odrębnych przepisach.
Oddział 4
Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej
umowy o pracę
Art. 77. § 1. Stosunek pracy między
spółdzielnią pracy a jej członkiem nawiązuje się przez
spółdzielczą umowę o pracę.
§ 2. Stosunek pracy na podstawie
spółdzielczej umowy o pracę reguluje ustawa - Prawo
spółdzielcze, a w zakresie nie uregulowanym odmiennie
tą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu
pracy.
|
UP: