Zakładając firmę bardzo często rozglądamy się za środkami na sfinansowanie jej działalności. Jedną z form wsparcia finansowego w takiej sytuacji mogą być dotacje dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Obecnie rynek usług bankowych oferuje szeroki wachlarz kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw, rozrasta się również rynek usług parabankowych, oferujących m.in. atrakcyjnie oprocentowane mikropożyczki dla osób rozpoczynających działalność lub już prowadzących małe i średnie przedsiębiorstwo. Jednak, niezależnie od atrakcyjności i dostępności kredytów bankowych czy mikropożyczek, zawsze będą to środki, które – prędzej czy później – trzeba będzie zwrócić, najczęściej wraz z odsetkami.

Dlatego warto zastanowić się nad inną formą wsparcia finansowego małych i średnich przedsiębiorstw, jaką jest dotacja. Dotacje to pieniądze przekazywane komuś na określony cel i nie podlegające zwrotowi. Zasady przyznawania dotacji określają dokumenty rządowe lub międzynarodowe (np. uzgodnienia pomiędzy rządem polskim a Unią Europejską czy Bankiem Światowym).

Poniżej przedstawione dotacje pochodzą ze środków przedakcesyjnych Unii Europejskiej. Za realizację działań na rzecz pomocy małym i średnim przedsiębiorcom (MSP) odpowiedzialna jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, w której możesz zasięgnąć bardziej szczegółowych informacji o dotacjach dla MSP.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
Al. Jerozolimskie 125/127
02-017 Warszawa
tel. (22) 699 71 88, 699 70 18, 699 70 34, 699 71 80
faks (22) 699 70 46/56
e-mail: doradca@parp.gov.pl
www.parp.gov.pl

Ponadto pomocą i poradą przy wyborze rodzaju dotacji i wypełnianiu wniosków o dotacje służą doradcy z 16 Regionalnych Instytucji Finansujących oraz konsultanci ze 158 Punktów Konsultacyjno-Doradczych. Na pytania dotyczące wnioskowania o dotacje odpowiadają także eksperci z Krajowego Systemu Usług dla MSP.

Dodatkowo – na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości: www.parp.gov. pl znajdują się wzory wniosków i umów oraz szczegółowe wytyczne i informacje dla przedsiębiorcy, odpowiedzi na pytania dotyczące poszczególnych programów, a także dokładne dane teleadresowe instytucji z nią współpracujących.

Opisane poniżej możliwości otrzymania dotacji nie zawsze mogą bezpośrednio odnosić się do osób, które stawiają pierwsze kroki w prowadzeniu działalności gospodarczej i podejmują tzw. samozatrudnienie. Jednak być może Ty, a na pewno część z Twoich koleżanek i kolegów planuje zatrudnić się lub już teraz dorywczo pracuje w firmie rodziców, krewnych czy znajomych. To właśnie Ty i Twoi rówieśnicy możecie być dla nich najlepszym źródłem informacji o dotacjach, które mogłyby wpłynąć na rozwój firm, ich konkurencyjność, a w efekcie zwiększyć w nich zatrudnienie.

Czy planujesz rozpoczęcie działalności gospodarczej? A może Twoi znajomi planują założyć wspólny biznes? Powinniście zapoznać się z różnymi możliwościami wsparcia finansowego dla firm w formie dotacji, o których piszemy poniżej. Może któraś z nich stanowić będzie odpowiedź na Wasze potrzeby kapitałowe?

Kryteria dla osób zainteresowanych uzyskaniem dotacji
Aby ubiegać się o dotacje należy być małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz U z 1999 r. nr 101, poz. 1178 ze zm.). Odpowiednie zapisy ustawy dotyczące działalności gospodarczej, jak również charakteryzujące małego i średniego przedsiębiorcę, brzmią następująco:

“...Art. 2.

Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1.
Za przedsiębiorców uznaje się również wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1.(...)
Art. 54.

1) Za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w poprzednim roku obrotowym:

zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 7 mln euro lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w złotych 5 mln euro.
2) Nie uważa się za jednak za małego, przedsiębiorcy, w którym przedsiębiorcy inni niż mali posiadają:

więcej niż 25 proc. wkładów, udziałów lub akcji,
prawa do ponad 25 proc. udziału w zysku,
więcej niż 25 proc. głosów w zgromadzeniu wspólników akcjonariuszy.
Art. 55.

1) Za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, nie będącego małym przedsiębiorcą, który w poprzednim roku obrotowym:

zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 40 mln euro lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w złotych 27 mln euro.
2) Nie uważa się jednak za średniego, przedsiębiorcy, w którym przedsiębiorcy inni niż mali i średni posiadają:

więcej niż 25 proc. wkładów, udziałów lub akcji,
prawa do ponad 25 proc. udziału w zysku,
więcej niż 25 proc. głosów w zgromadzeniu wspólników (akcjonariuszy)”.
Dotacje pochodzące ze środków Unii Europejskiej
W ramach Phare 2001 Spójność Społeczna i Gospodarcza udzielane są m.in. dotacje dla małych i średnich firm. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości pełni rolę jednostki wdrażającej te programy.

Na poziomie regionalnym bezpośrednie działania na rzecz przedsiębiorców są realizowane przez tzw. Regionalne Instytucje Finansujące (RIF), wybrane w drodze konkursu i obejmujące swoim zasięgiem funkcjonowania obszar poszczególnych województw.

Dotacje są przyznawane przede wszystkim na rozwój firmy. Przygotowując wniosek trzeba pamiętać, że pomoc dla przedsiębiorstwa ma za zadanie spełnić cele przewidziane przez instytucję oferującą dotację. W związku z tym firma musi dopasować swoje zamierzenia i działania do założeń programu. Programy Phare są przygotowaniem dla polskich firm oraz instytucji do korzystania z Funduszy Strukturalnych. Poznanie zasad ich działania ułatwi w przyszłości uzyskiwanie pomocy przez MSP po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Wtedy środki będą znacznie większe, dlatego warto już teraz dowiedzieć się, w jaki sposób można starać się o dotacje.

Informacje dotyczące zasad wnioskowania i przyznawania wszystkich niżej wymienionych dotacji otrzymasz w PARP. Na jej stronie internetowej znajdziesz wytyczne dla wnioskodawców, które zawierają bardzo szczegółowy opis działań, na który dotacje mogą być przeznaczone, zasady wnioskowania o nie i ich udzielania, jak również terminy składania wniosków.

Do wytycznych dołączony jest również formularz wniosku, w którego wypełnieniu mogą Ci pomóc (lub Twojemu pracodawcy) pracownicy Regionalnych Instytucji Finansujących i Punktów Konsultacyjno-Doradczych, które zlokalizowane są w każdym województwie (dane teleadresowe tych instytucji znajdziesz także na stronie internetowej PARP).

1. -Fundusz dotacji inwestycyjnych
Dostępny dla inwestycji we wszystkich województwach w ramach Phare 2001. MSP mogą ubiegać się o uzyskanie dotacji na współfinansowanie następujących działań inwestycyjnych:

zakupu nowych maszyn i urządzeń z oprzyrządowaniem (z uwzględnieniem zakupu nowego sprzętu komputerowego z oprogramowaniem) oraz środków transportu,
zakupu nowych mebli w przypadku projektów inwestycyjnych dotyczących działalności z zakresu hoteli i restauracji,
innych wydatków bezpośrednio związanych z prawidłową instalacją i uruchomieniem powyższych zakupów.
Kwota dotacji może wynieść od 2 000 do 50 000 euro, ale jej wysokość nie może przekroczyć 25 proc. całkowitych kwalifikowanych kosztów netto. Pozostała część kosztów musi być finansowana ze środków wnioskodawcy oraz kredytu bankowego, przy czym ze środków własnych wnioskodawcy musi zostać sfinansowane nie mniej niż 20 proc. i nie więcej niż 50 proc. całkowitych kwalifikowanych kosztów netto projektu. Pozostała część musi zostać sfinansowana kredytem bankowym.

2. -Program rozwoju przedsiębiorstw
Dostępny we wszystkich województwach w ramach Phare 2001. W programie możliwe jest dofinansowanie usług doradczo-szkoleniowych w obszarach takich jak:

ocena konkurencyjnej pozycji przedsiębiorstwa (analizy rynku, określenie czyn-ników konkurencyjności firmy),
rozwój strategii przedsiębiorstwa,
planowanie inwestycyjne (wniosek o finansowanie zewnętrzne, biznesplan dla inwestycji, studium wykonalności inwestycji, ocena wpływu inwestycji na środowisko, dokumentacja techniczna związana z inwestycją).
Kwota dotacji może wynieść od 500 do 5 000 euro, ale jej wysokość nie może przekroczyć 60 proc. wartości kwalifikowanych kosztów netto poniesionych przez MSP na realizację działań związanych z rozwojem przedsiębiorstwa.

3. -Program rozwoju przedsiębiorstw eksportowych
Dostępny we wszystkich województwach w ramach Phare 2001. W programie możliwe jest pozyskanie dotacji na współfinansowanie następujących działań eksportowych związanych z roz-wojem przedsiębiorstwa:

ocena konkurencyjnej pozycji przedsiębiorstwa w wybranych rynkach eksportowych (usługi doradcze służące przygotowaniu analizy rynku, określeniu czynników konkurencyjności przedsiębiorstwa),
przygotowanie strategii eksportowej przedsiębiorstwa (usługi doradcze związane z przygotowaniem i realizacją planu rozwoju eksportu),
planowanie inwestycyjne ukierunkowane na eksport (usługi doradcze skierowane na rozwój i wdrożenie planów inwestycyjnych),
wdrażanie wybranych elementów planu rozwoju eksportu (usługi doradcze w zakresie badania rynku zagranicznego, kojarzenia partnerów; zorganizowanie wizyty studialnej, pomoc przy promocji produktu, uczestnictwo w zagranicznych targach lub wystawach).
Kwota dotacji może wynieść od 1 500 do 10 000 euro, ale jej wysokość nie może przekroczyć 60 proc. kwalifikowanych kosztów netto. Pozostała część kosztów musi być sfinansowana ze środków wnioskodawcy.

4. -Program rozwoju przedsiębiorstw internetowych
Dostępny we wszystkich województwach w ramach Phare 2001. W ramach tego programu możliwe jest pozyskanie dotacji na:

usługi doradcze związane z oceną możliwości komercyjnego wykorzystania Internetu przez firmę oraz przygotowanie biznesplanu (etap pierwszy), oraz pomoc w przygotowaniu do wdrożenia biznesplanu (etap drugi). Kwota dotacji może wynieść do 5 000 euro, ale jej wysokość nie może przekroczyć 60 proc. kwalifikowanych kosztów netto. Pozostała część kosztów musi być sfinansowana ze środków wnioskodawcy,
rozwój działalności – tylko dla firm, których biznesplany po pierwszym etapie zostały ocenione jako wykonalne. Dofinansowanie kosztów zakupów i działań wykazanych w biznesplanie, w tym kosztów operacyjnych związanych z uruchomieniem działalności przedsiębiorstwa w okresie pierwszych sześciu miesięcy prowadzenia nowej działalności.
Kwota dotacji może wynieść od 3 000 do 10 000 euro, ale jej wysokość nie może przekroczyć 25 proc. kosztów netto. Pozostała część kosztów musi być sfinansowana ze środków wnioskodawcy.

W połowie 2004 r. uruchomiony zostanie Program Phare 2002 Spójność Społeczna i Gospodarcza, w ramach którego realizowany będzie Program Sektorowy MSP i Innowacyjność, obejmujący swoim zasięgiem obszar całej Polski. Przedsiębiorcy ze wszystkich województw będą wówczas mogli ubiegać się o dotacje w ramach następujących instrumentów:

rozwój i modernizacja przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie,
wstęp do jakości,
dotacja na pozyskanie finansowania,
ścieżka od innowacji do biznesu,
dotacje na dostęp do innowacyjnych usług doradczych.
Przez innowacje technologiczne rozumie się innowacje produktowe (innowacje – wyroby) polegające na przygotowaniu i uruchomieniu produkcji nowych i zmodernizowanych wyrobów oraz innowacje procesowe, polegające na wprowadzaniu nowych technologii i zmian w procesie wytwarzania.

W najbliższej przyszłości wachlarz dotacji, jakie będzie można uzyskać (tak ze środków krajowych, jak i unijnych) z pewnością ulegnie poszerzeniu i obejmie możliwość ubiegania się m.in. o dotacje dla małych i średnich przedsiębiorców chcących składać oferty na realizację zamówień publicznych, czy dotacje na wyposażenie z zakresu bhp. Wszelkie informacje na temat nowych form dotacji dla MSP uzyskasz śledząc na bieżąco stronę internetową PARP.

Bezpłatne doradztwo
Rozpoczynając działalność gospodarczą warto pamiętać o możliwości skorzystania z bezpłatnych usług doradczych świadczonych przez ponad 158 Punktów Konsultacyjno-Doradczych (PKD) rozmieszczonych na terenie całej Polski. Usługi przez nie świadczone obejmują doradztwo podstawowe związane z administracyjnymi aspektami prowadzenia działalności gospodarczej oraz zarządzania przedsiębiorstwem (z dziedziny prawa, marketingu, finansów i podatków, produkcji, itp.), jak również informacje o dostępnej na rynku – adresowanej do MSP – ofercie banków, firm leasingowych, funduszy pożyczkowych, funduszy poręczeń kredytowych, funduszy kapitałowych i innych.

Żeby skorzystać z bezpłatnych usług doradczych nie trzeba mieć własnej firmy. O pomoc może zwrócić się każda osoba, która planuje rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowe usługi doradcze, szkoleniowe i informacyjne, przydatne przy rozpoczynaniu działalności gospodarczej oferuje ponad 150 ośrodków doradczych Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU). Ponadto, warto także kontaktować się ze wspomnianymi wcześniej Regionalnymi Instytucjami Finansującymi, które są regionalnymi partnerami Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i oprócz realizacji Programu Phare, udzielają informacji o dostępnych programach dotacji i warunkach uczestnictwa oraz świadczą usługi konsultacyjno-doradcze.

Pomoc MSP w ramach Programu Phare Rozwój Zasobów Ludzkich
Wymienione wyżej rodzaje pomocy dla przedsiębiorców zawarte są w komponencie MSP przedakcesyjnego Programu Phare. Pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw jest przewidziana również w komponencie Programu Rozwój Zasobów Ludzkich. Edycja 2001 przewiduje dwa działania, w ramach których mali i średni przedsiębiorcy oraz osoby pragnące rozpocząć własną działalność gospodarczą mogą uzyskać pomoc:

W ramach Działania 2 – Promocja zatrudnienia – przewidziane są szkolenia i doradztwo dla osób rozpoczynających własną działalność gospodarczą. Projektem objętych będzie blisko 5000 osób z 16 województw. Projekt będzie realizowany m.in. w formie wstępnego szkolenia w zakresie przedsiębiorczości i praktyki prowadzenia działalności gospodarczej, szkolenia dostosowanego do konkretnego sektora, jak również w formie zindywidualizowanych usług doradczych (tzw. coaching) dla osób decydujących się na rejestrację własnych firm po ukończeniu wstępnego szkolenia.
W ramach Działania 3 – Promocja adaptacyjności – szkolenia dla pracowników MSP – przewidziane są szkolenia dla właścicieli, pracowników oraz menedżerów małych i średnich firm. Ponad 8600 osób z 13 województw będzie objętych tymi szkoleniami. Tematyka szkoleń w ramach tego Działania będzie dostosowana do potrzeb regionalnych rynków, jednak priorytetowo traktowana będzie tematyka transferu technologii i sektora IT.
Edycje 2002 i 2003 programu przewidują pomoc dla małych i średnich przedsiębiorców w dwóch formach działań: Działanie 2 – Promocja zatrudnienia – zachęcanie do podejmowania działalności gospodarczej oraz Działanie 4 – promocja adaptacyjności – poprawa jakości zasobów ludzkich MSP. Przewiduje ono szkolenia o tematyce dostosowanej do aktualnych potrzeb, ze szczególnym uwzględnieniem tematyki transferu technologii, sektora IT oraz nowoczesnej organizacji pracy.

Pomoc dla przedsiębiorców w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego
Pomoc dla MSP będzie udzielana nie tylko przy pomocy środków z przedstawionego wyżej Programu Phare, będzie również udzielana przy udziale środków strukturalnych z Funduszy Europejskich. Będą temu służyć programy operacyjne, między innymi Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR), który w części swoich działań przewiduje również pomoc dla przedsiębiorców zarówno rozpoczynających działalność gospodarczą, jak i już istniejących przedsiębiorstw (mikroprzedsiębiorstw).

Pomoc dla przedsiębiorstw jest przewidziana w ZPORR w dwóch Działaniach:

Działanie 2.5 – Promocja przedsiębiorczości
Działanie to, jest ukierunkowane na zapewnienie osobom, które mają zamiar rozpocząć prowadzenie własnej działalności gospodarczej, bezpośredniego, kompleksowego wsparcia mającego im pomóc w pokonaniu różnorakich barier, które mogą przy tej okazji napotykać. W ramach Działania przewidziane są różne formy pomocy, które mają za zadanie wspomagać przedsiębiorcę zarówno w momencie zakładania przedsiębiorstwa, jak i w początkowym okresie jego funkcjonowania. Te formy pomocy przewidują:

Zapewnienie kompleksowego wsparcia osobom zamierzającym rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej (również po zarejestrowaniu przez nie działalności) w formie grupowych i indywidualnych usług doradczych, opieki indywidualnego doradcy, kursów służących rozwijaniu umiejętności zawodowych i przekazywaniu know-how z zakresu prowadzenia działalności gospodarczej, materialnego wsparcia pomostowego po rozpoczęciu działalności oraz jednorazowego wsparcia kapitałowego powiązanego bezpośrednio z uruchomieniem przedsiębiorstwa. Materialne wsparcie pomostowe wspomagające “przetrwanie” przedsiębiorcy do momentu uzyskania przez niego płynności finansowej przyznawane będzie przez okres pierwszych 6 miesięcy działalności, a jeśli dokumenty finansowe przedsiębiorcy przedstawione na zakończenie tego okresu, wykażą dalszą potrzebę finansowania, grant może być wypłacany przez następne 6 miesięcy (maksymalnie 1 rok od zarejestrowania działalności). Jednorazowe wsparcie kapitałowe umożliwia sfinansowanie pierwszych wydatków/inwestycji na funkcjonowanie przedsiębiorstwa (np. zakup drobnego sprzętu, mebli, itp.) Wysokość grantu uzależniona będzie od potrzeb związanych z konkretnym przedsiębiorstwem, wykazanych w biznesplanie (maksymalnie w wysokości do 5 000 euro).
Rozpowszechnianie dobrych praktyk i metod rozwoju.
Działanie 3.4 – Mikroprzedsiębiorstwa
Ogólnym celem działania jest wzrost aktywności gospodarczej wśród istniejących mikroprzedsiębiorstw oraz, dzięki wsparciu udzielanemu istniejącym przedsiębiorstwom, zachęcenie do tworzenia nowych. Z uwagi na to, że to w pierwszym okresie prowadzonej działalności firma napotyka największe problemy finansowe i organizacyjne, pomoc doradcza oraz refinansowanie inwestycji udzielane w ramach ZPORR ma na celu podniesienie szans na rozwinięcie efektywnej działalności gospodarczej.

Wsparcie w ramach działania będą mogły uzyskać mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające nie więcej niż 9 pracowników. Wsparcie będzie udzielane nowo powstałym mikroprzedsiębiorstwom, tzn. działającym na rynku nie dłużej niż 3 lata.

W ramach działania pomoc będzie udzielana w formie dofinansowania usług doradczych oraz inwestycji.

Dodatkowe informacje na temat pomocy dla przedsiębiorców udzielanej w ramach ZPORR są zamieszczone na stronie internetowej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej: www.zporr.gov.pl.

Artykuł jest częścią "Wyprawki Maturzysty" (II wydanie). Polecamy również inne teksty z "Wyprawki Maturzysty" z działu H - Unia Europejska:

h - 1 Prawo swobody przepływu pracowników
h - 2 EURES i pracownicy-goście (stażyści)
h - 3 Polska firma w UE
h - 5 EFS szansą dla młodzieży