Istotną jego funkcją jest również dostosowywanie systemu edukacji do zmieniających się potrzeb rynku pracy poprzez wspieranie projektów, które tym celom służą. Program finansuje projekty tematyczne oraz stażowe.

Z programu mogą korzystać państwa członkowskie Unii Europejskiej i krajów EFTA oraz kraje stowarzyszone z UE. Obecnie w drugiej fazie programu przewidzianego na lata 2000 - 2006 uczestniczy 31 państw, a wśród nich Polska. Zarządza programem Komisja Europejska, z którą współpracują w poszczególnych państwach Krajowe Agencje Programu. Żeby z niego skorzystać, trzeba wygrać stosowny konkurs projektów, corocznie przeprowadzany przez Komisję Europejską oraz Krajowe Agencje Programu.

W programie Leonardo da Vinci można uzyskać dofinansowanie projektów, które zostały przygotowane wspólnie przez instytucje z kilku państw, z udziałem co najmniej jednej instytucji z kraju Unii Europejskiej. Projekty mogą składać wszystkie instytucje posiadające osobowość prawną. Osoby indywidualne uczestniczą aktywnie w projektach, nie mogą jednak składać ich samodzielnie. Projekty oceniają eksperci krajowi i unijni.

Najbliższe terminy zgłaszania projektów:

- dla projektów tematycznych - 4 listopada 2002,
- dla projektów wymian i staży - 14 lutego 2003 roku.

Priorytety programowe:

Komisja Europejska w nowym konkursie na lata 2003 - 2004 zwraca szczególną uwagę na projekty promujące rozwój nowych metod w dziedzinie kształcenia ustawicznego; na działania, które zmierzają do realizacji wytycznych zawartych w Europejskiej Strategii Zatrudnienia; na kwestie równości szans oraz rozwijania umiejętności związanych z nowoczesnymi technologiami i ochroną środowiska naturalnego. Duże wsparcie przewiduje się również dla projektów, których mogą posłużyć poprawie jakości systemów kształcenia i szkolenia zawodowego; przeciwdziałaniu dyskryminacji i zwiększaniu świadomości różnic międzykulturowych, a także projektów uwzględniających potrzeby szkoleniowe osób i pracowników przemieszczających się z kraju do kraju (akcje tematyczne).

W nowym konkursie projekty powinny koncentrować na realizacji następujących priorytetów (szczegółowy opis priorytetów jest zawarty w oficjalnym dokumencie Komitetu Programu Leonardo da Vinci):

Uznawanie wartości uczenia się: Opracowanie całościowego zintegrowanego podejścia, pozwalającego na ocenę kwalifikacji i kompetencji. W tym aspekcie istotne są takie zagadnienia jak: definiowanie, ocena i uznawanie kompetencji nabytych poza formalnym systemem kształcenia oraz wzajemne uznawanie oficjalnych świadectw i dyplomów niezależnie od tego, czy nauka odbywa się w szkole, w miejscu pracy, w czasie wolnym, co umożliwi ludziom łączenie oraz wykorzystywanie różnych form uczenia się. Za podstawowe warunki osiągnięcia postępów w tej dziedzinie uznaje się przejrzystość i spójność rozwiązań narodowych.

Nowe formy uczenia się i nauczania: Wdrażanie strategii uczenia się przez całe życie wymaga poznania potrzeb potencjalnych uczniów oraz stworzenie kultury uczenia się. Nowe metody nauczania w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego w większym stopniu powinny koncentrować się na opracowywaniu metodologii skierowanych na ucznia i uwzględniających konkretne potrzeby uczących się, przede wszystkim w stosunku do osób pozostających poza systemem kształcenia, a także uznających różnorodność otoczenia, w jakim może odbywać się nauka (w ramach formalnego systemu lub poza nim). Polityka dotycząca uczenia się przez całe życie powinna stawiać sobie za zadanie doskonalenie podstawowych umiejętności w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego, by umożliwić samorealizację oraz pełne uczestnictwo w życiu obywatelskim, społecznym i zawodowym.

Poradnictwo i doradztwo zawodowe: Wzmocnienie obecnego systemu poradnictwa i doradztwa zawodowego oraz ocena dostępnych zasobów. Wymaga to stworzenia powiązań między systemami poradnictwa i doradztwa zawodowego oraz kształcenia i szkolenia zawodowego oraz większego zaangażowania partnerów społecznych. Ze względu na zróżnicowany poziom rozwoju usług doradztwa zawodowego w poszczególnych państwach członkowskich Unii niezbędna jest analiza istniejących struktur oraz sformułowanie nowego znaczenia pojęcia doradztwa. Zwraca się uwagę na rolę współpracy instytucji prywatnych i publicznych w zakresie doradztwa zawodowego.

Zakres programu: W programie mogą brać udział zróżnicowane grupy uczestników - od uczniów i studentów po pracowników, kadrę menedżerską, a nawet osoby bezrobotne - realizujących projekty na różnych poziomach kształcenia zawodowego.

Program obejmuje dwa typy działań: projekty wymian i staży oraz projekty tematyczne. Projekty wymian i staży przeznaczone są przede wszystkim dla ludzi młodych (uczniów, studentów, absolwentów) i osób związanych z kształceniem zawodowym (nauczycieli, szkoleniowców, doradców zawodowych). Celem projektów tematycznych jest opracowanie produktów szkoleniowych - programów nauczania, materiałów dydaktycznych, metodyk, sieci współpracy czy przeprowadzenie badań w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego.

W ramach programu mogą być realizowane następujące typy projektów:

Wymiany i staże: Projekty wymian i staży wspierają międzynarodową mobilność osób biorących udział w szkoleniu zawodowym. Koncentrują się one na organizowaniu szkoleń służących doskonaleniu zawodowemu. Głównym założeniem projektów tego typu jest połączenie teorii z praktyką, a co za tym idzie - wzmocnienie więzi między światem edukacji i pracy. Można uzyskać dofinansowanie staży dla uczniów, studentów, młodych pracowników i absolwentów oraz dofinansowanie wymian dla nauczycieli i szkoleniowców, doradców zawodowych, kierowników działów kadr, organizatorów szkoleń oraz nauczycieli i lektorów języków obcych.

Projekty pilotażowe: Celem projektów pilotażowych jest podniesienie jakości kształcenia i szkolenia zawodowego oraz doradztwa zawodowego. Promowane jest głównie tworzenie produktów edukacyjnych wprowadzających innowacyjne metody nauczania z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

Specyficzną grupą projektów pilotażowych są tzw. akcje tematyczne podejmujące problematykę szczególnie promowaną przez Unię Europejską. Są to na przykład działania, które rozwijają nowe metody certyfikacji kompetencji i potwierdzania umiejętności, pomagają w podnoszeniu kwalifikacji osobom znajdującym się w gorszej sytuacji na rynku pracy oraz opracowywania rozwiązań doradztwa zawodowego.

Projekty językowe: Celem tworzenia tego typu projektów jest promowanie znajomości języków obcych oraz znajomości kultur krajów europejskich. Obejmują one zarówno rozwój metodyki nauczania (w tym także innowacyjne projekty dydaktyczne dostosowane do potrzeb różnych branż) i oceniania postępów w nabywaniu kompetencji językowych jak i procedury badania potrzeb językowych. Dotacje mogą również otrzymać organizatorzy projektów dotyczących mniej popularnych języków europejskich.

Międzynarodowe sieci instytucji: Program Leonardo da Vinci wspiera tworzenie międzynarodowych sieci instytucji, które stanowią infrastrukturę upowszechniania wiedzy i doświadczeń na poziomie europejskim. Sieci takie powinny realizować trzy zadania:

* gromadzić, syntetyzować oraz rozwijać wiedzę i informacje o osiągnięciach i rozwiązaniach innowacyjnych w skali Unii Europejskiej;

* poprawiać zdolność analizy i prognozowanie wymogów rynku pracy w kontekście wiedzy i umiejętności wykonawców różnych zawodów;

* upowszechniać wyniki osiągnięte w ramach pracy międzynarodowych sieci instytucji wśród zainteresowanych gremiów w Unii Europejskiej.

Badania i analizy: Tworzenie i aktualizacja zbiorów, opracowań badawczych i analiz dotyczących zagadnień kształcenia i szkolenia zawodowego to także projekty, na realizację których można otrzymać dotację w ramach Programu Leonardo da Vinci. Istotne są wszelkiego typu projekty służące szeroko rozumianej wymianie informacji. Ich efektem staną się opracowania, które ukażą procesy zmian zachodzących w krajowych systemach kształcenia i szkolenia zawodowego.

Finansowanie

Wysokość dotacji dla wykonawców projektów uzależniona jest od ich typu i warunków kontraktu zawartego z Krajową Agencja Programu lub Komisją Europejską.

*Program Leonardo da Vinci dofinansowuje realizację projektów wymian i staży do wysokości 85% kosztów całkowitych. Projekty realizowane przez szkoły oraz placówki publiczne (w rozumieniu Ustawy o systemie oświaty, art. 2 i 3) oraz uczelnie państwowe mogą uzyskać zwiększone dofinansowanie do poziomu 90%.
**Maksymalna kwota tej dotacji odpowiada maksymalnemu okresowi realizacji dla danego rodzaju wymiany lub stażu. Kwota ta może ulec podwyższeniu na rzecz beneficjentów będących osobami niepełnosprawnymi

"Leonardo da Vinci" w liczbach

W latach 1998 - 1999 na konkursy w programie Leonardo da Vinci zgłoszono 340 projektów. Zaakceptowano 169. W latach 2000 - 2001 zgłoszono 587 projektów. Do realizacji zatwierdzono 155. W projektach realizowanych w latach 1998 - 2001, zgłoszonych przez instytucje z innych państw uczestniczących w programie, bierze udział w roli partnerów ponad 260 firm i organizacji polskich.

Na konkursy ogłoszone na rok 2002 wpłynęły 243 projekty, w tym 142 projekty wymian i staży (z tego poddano ocenie jakościowej 133 projekty poprawne technicznie) oraz 101 projektów tematycznych (z tego poddano ocenie jakościowej 96 projektów poprawnych technicznie). Do realizacji zatwierdzono 58 projektów wymian i staży, 25 projektów tematycznych zostało zaakceptowanych w pierwszym etapie oceny. W związku z niewyczerpaniem środków przeznaczonych na finansowanie projektów wymian i staży ogłoszono dodatkowy konkurs na tego typu projekty.

Przydatne informacje

Organizacje pragnące przedstawić propozycję projektu znajdą wszelkie potrzebne informacje na temat kryteriów uczestnictwa i wielkości dotacji Wspólnoty w Przewodniku dla promotorów oraz w tekście konkursu projektów na lata 2003-2004. Informacje dotyczące kwestii finansowych można znaleźć w Przewodnikach Administracyjno-Finansowych.
Wszystkie dokumenty oraz formularze do wypełnienia są dostępne pod adresem internetowym:
http://europa.eu.int/comm/education/leonardo/leonardo2_en.html
http://www.bkkk-cofund.org.pl/

Można je także uzyskać w Krajowej Agencji Programu:

Krajowa Agencja Programu Leonardo da Vinci
Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacji "Fundusz Współpracy"
ul. Górnośląska 4a, 00-444 Warszawa, tel.: (22) 625 39 37, faks: (22) 625 28 05,
e-mail bkkk@cofund.org.pl

Socrates realizuje następujące cele:
* poprawia jakość kształcenia i nadaje edukacji wymiaru europejskiego;
* wzmacnia wymiar europejski na wszystkich szczeblach edukacji oraz zapewnia szeroki dostęp do istniejących w Europie zasobów edukacyjnych przy równoczesnym promowaniu równości szans we wszystkich dziedzinach edukacji;
* promuje "ilościową" i "jakościową" poprawę znajomości języków Unii Europejskiej;
* promuje współpracę instytucjonalną w dziedzinie edukacji i wyjazdów (mobilności) kadry edukacyjnej, uczniów i studentów.

W programie Socrates uczestniczą następujące kraje:
* Państwa członkowskie Unii Europejskiej: Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Szwecja, Włochy, Wielka Brytania;
* Kraje EFTA / EOG: Islandia, Lichtenstein, Norwegia;
* Kraje stowarzyszone z Unią Europejską (na podstawie umów dwustronnych): Bułgaria, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Republika Czeska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry;
* Malta, Cypr (Turcja oczekuje przyjęcia do programu).

Program Socrates składa się z 7 komponentów:
* Erasmus - obejmuje szkolnictwo wyższe;
* Comenius - obejmuje szkolnictwo na poziomie przedszkolnym, podstawowym i średnim;
* Lingua - obejmuje promocję nauczania języków obcych;
* Grundtvig (wcześniej Adult Education) - obejmuje kształcenie dorosłych;
* Minerva (wcześniej ODL) - obejmuje edukację niestacjonarną, tj. kształcenie otwarte i na odległość;
* Arion - obejmuje realizację wizyt studyjnych w krajach partnerskich dla osób odpowiadających za organizację i kierowanie systemami edukacyjnymi;
* Naric - obejmuje uznawalność wykształcenia.

W ramach Programu Młodzież młodzi ludzie przygotowują, realizują i oceniają własne projekty. Daje on możliwość wymiany doświadczeń, poglądów, ale przede wszystkim zachęca do poszukiwania nowych metod pracy z młodzieżą. Szczególny nacisk położony jest na zwiększenie udziału w życiu społecznym młodzieży z mniej uprzywilejowanych środowisk, tzn. niepełnosprawnej, pochodzącej z rodzin objętych patologiami społecznymi, bezrobotnej, należącej do mniejszości narodowych, rasowych itp.

Program Młodzież, zaplanowany na lata 2000-2006, składa się z pięciu akcji. Część była realizowana w Polsce w latach 1998-1999 w ramach "Młodzieży dla Europy". Nowe akcje to przejęta po Programie "European Voluntary Service" realizowanym w krajach UE akcja "Wolontariat Europejski" oraz całkowicie nowy pomysł "Wspólne Działania", który daje możliwość prowadzenia wspólnych przedsięwzięć z innymi programami UE (Leonardo da Vinci, Socrates).

Akcja 1: Wymiana młodzieży - "Młodzież dla Europy"
W ramach tej akcji wspierane są projekty dwustronnych i wielostronnych spotkań grup młodzieży z krajów Programu. Projekty, trwające od 6 do 21 dni, umożliwiają poznanie realiów i kultury innych krajów. Szczególną uwagę poświęca się projektom składanym przez organizacje lokalne, które nie mają doświadczenia we współpracy międzynarodowej oraz projektom angażującym młodzież niepełnosprawną lub pochodzącą z terenów słabo rozwiniętych pod względem kulturowym, społecznym i ekonomicznym.

Akcja 2: Wolontariat Europejski
Wcześniej funkcjonujący jako odrębny Program, został włączony jako komponent Programu MŁODZIEŻ. Akcja ta umożliwia organizacjom wysyłanie młodych, ale pełnoletnich ludzi jako wolontariuszy do pracy przy różnych projektach zagranicznych (ekologicznych, socjalnych, kulturalnych...) oraz goszczenie wolontariuszy z innych krajów europejskich w już istniejących organizacjach i instytucjach non-profit. Projekty takie trwają do 12 miesięcy.

Akcja 3: Inicjatywy Młodzieżowe
Inicjatywy Młodzieżowe mają za zadanie wspierać projekty przygotowane przez młodych ludzi, realizowane na szczeblu lokalnym, regionalnym lub ogólnokrajowym. Dzięki tej akcji młodzież może wykazać się zdolnościami organizacyjnymi, twórczymi i umiejętnościami współpracy z innymi. Nie jest tu wymagany partner zagraniczny.

Akcja 4: Wspólne Działania
Celem tej akcji jest dążenie do zacieśnienia współpracy między krajami uczestniczącymi w Programie, do stworzenia wspólnego systemu informacji, monitoringu oraz rozpowszechniania rozwiązań umożliwiających zdobywanie wiedzy. Akcja ta nie jest jeszcze realizowana ze względu na trwające uzgodnienia dotyczące form jej realizacji.

Akcja 5 - Działania Wspierające
Zadaniem Akcji 5 jest wspieranie działań pierwszych trzech akcji poprzez organizowanie i dofinansowywanie szkoleń, seminariów i wizyt studyjnych dla pracowników młodzieżowych. W ramach Akcji 5 realizowane są projekty promujące i informujące o zasadach korzystania z Programu Młodzież. Odbywa się to poprzez szkolenia z zakresu pisania wniosków, oraz pomoc w merytorycznym przygotowaniu projektów. Dofinansowywane są działania, które ułatwiają znalezienie partnera i przygotowują grupy do realizacji projektów wymiany. W ramach Akcji 5 realizowane są szkolenia dla trenerów i osób pracujących z młodzieżą.

Narodowa Agencja Programu Młodzież

00-551 Warszawa, ul. Mokotowska 43; IV p.
Tel: 0-22 622-37-06; 628 60 14
Fax: 0-22 622-37-08; 628 60 17
http://www.youth.org.pl/
e-mail: youth@youth.org.pl