Skróty:
opp organizacja pożytku publicznego
ustawa o DPPiW ustawa o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie
Rada Rada Działalności Pożytku Publicznego
JST jednostka samorządu terytorialnego
Co to jest organizacja pozarządowa?
Organizacjami pozarządowymi w rozumieniu ustawy o
OPPiW są, niebędące jednostkami finansów publicznych
i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne
lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone
na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia.
Co do zasady przepisów ustawy o OPPiW
nie stosuje się w odniesieniu do partii politycznych,
związków zawodowych i organizacji pracodawców, samorządów
zawodowych, fundacji, których jedynym fundatorem jest
Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego,
fundacji utworzonych przez partie polityczne oraz
spółek działających na podstawie przepisów o kulturze
fizycznej.
Co to jest działalność pożytku publicznego i przez
kogo może być prowadzona?
Działalność pożytku publicznego jest to prowadzona
przez organizacje pozarządowe i inne uprawnione podmioty
działalność społecznie użyteczna w sferze zadań publicznych
określonych w ustawie o DPPiW.
Zgodnie z ustawą o DPPiW sfera zadań
publicznych obejmuje działania w zakresie:
pomocy społecznej,
działalności charytatywnej,
podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości
oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej
i kulturowej,
działalności na rzecz mniejszości narodowych,
ochrony i promocji zdrowia,
działania na rzecz osób niepełnosprawnych,
promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej,
działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn,
działalności wspomagającej rozwój gospodarczy,
działalności wspomagającej rozwój społeczności lokalnych,
nauki, edukacji, oświaty i wychowania,
krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży,
kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji,
kultury fizycznej i sportu,
ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa
przyrodniczego,
porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania
patologiom społecznym,
upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności
państwa,
upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka
oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających
rozwój demokracji,
ratownictwa i ochrony ludności,
pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów
zbrojnych i wojen w kraju i za granicą,
ochrony praw konsumentów,
integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów
i współpracy między społeczeństwami,
promocji i organizacji wolontariatu.
Rada Ministrów może rozszerzyć przedstawiony powyżej
katalog o inne zadania kierując się ich szczególną
społeczną użytecznością oraz możliwością ich realizacji
przez organizacje pozarządowe i inne uprawnione podmioty.
Działalność pożytku publicznego może
być prowadzona przez organizacje pozarządowe, stowarzyszenia
jst oraz podmioty działające na podstawie przepisów
o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, o stosunku
Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych
oraz ustawy o gwarancjach sumienia i wyznania.
Przepisów ustawy o OPPiW nie stosuje
się w odniesieniu do partii politycznych, związków
zawodowych i organizacji pracodawców, samorządów zawodowych,
fundacji, których jedynym fundatorem jest Skarb Państwa
lub jednostka samorządu terytorialnego, fundacji utworzonych
przez partie polityczne oraz spółek działających na
podstawie przepisów o kulturze fizycznej. Przepisy
ustawy mają zastosowanie w odniesieniu do wymienionych
powyżej jednostek, jeżeli przepisy odrębne tak stanowią,
jeżeli majątek fundacji nie jest w całości mieniem
państwowym lub komunalnym oraz w przypadku, kiedy
fundacja prowadzi działalność statutową na rzecz nauki.
W jaki sposób organy administracji publicznej będą
mogły współpracować z organizacjami pozarządowymi
i innymi uprawnionymi podmiotami?
Organy administracji publicznej działalność w sferze
zadań publicznych prowadzą we współpracy z organizacjami
pozarządowymi. Odbywa się ona na zasadach pomocniczości,
suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej
konkurencji i jawności.
Współpraca się będzie odbywała m.in.
poprzez:
zlecanie realizacji zadań publicznych tj. powierzanie
wykonania zadania wraz z udzieleniem dotacji na jego
finansowanie lub wspieranie realizacji zadania wraz
z udzieleniem dotacji na dofinansowanie jego realizacji;
wzajemne informowanie się o kierunkach
działalności i współdziałanie w celu zharmonizowania
tych kierunków;
konsultowanie projektów aktów normatywnych
w dziedzinach związanych z działalnością danej organizacji;
tworzenie zespołów o charakterze
doradczym i inicjatywnym,
uchwalenie rocznego programu współpracy
przez organ stanowiący jst.
Co to jest działalność odpłatna i
nieodpłatna pożytku publicznego?
Działalność statutowa organizacji pozarządowej i innych
uprawnionych podmiotów w części obejmującej działalność
pożytku publicznego, jeżeli pobierane wynagrodzenie
nie jest wyższe od tego, jaki wynika z kalkulacji
bezpośrednich kosztów działalności oraz pobierane
wynagrodzenie osób zatrudnionych przy wykonywaniu
statutowej działalności organizacji nie przekracza
1,5-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego
w sektorze przedsiębiorstw, nie jest uznawana za działalność
gospodarczą,. Tego rodzaju działalność może być prowadzona
jako działalność odpłatna lub jako działalność nieodpłatna.
Działalnością nieodpłatną pożytku
publicznego jest świadczenie usług za które nie pobiera
się wynagrodzenia.
Działalnością odpłatną jest działalność
za wynagrodzeniem. Dochód z działalności odpłatnej
w całości zostaje przekazany na realizację zadań należących
do sfery zadań publicznych lub celów statutowych.
Co to jest organizacja pożytku publicznego (opp)?
Organizacją pożytku publicznego jest organizacja pozarządowa,
stowarzyszenie jst lub podmiot działający na podstawie
przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego,
o stosunku Państwa do innych kościołów i związków
wyznaniowych oraz ustawy o gwarancjach sumienia i
wyznania, który spełni łącznie następujące wymagania:
prowadzi działalność na rzecz ogółu społeczności lub
określonej grupy wyodrębnionej ze względu na szczególnie
trudną sytuację życiową lub materialną w stosunku
do społeczeństwa i jest to wyłączna statutowa działalność
organizacji;
nie prowadzi działalności gospodarczej
albo prowadzi ją w rozmiarach służących realizacji
celów statutowych;
cały dochód przeznacza na działalność
statutową;
ma statutowy kolegialny organ kontroli
lub nadzoru, odrębny od organu zarządzającego, który
mu nie podlega w zakresie wykonywania kontroli wewnętrznej
lub nadzoru;
posiada statut, w którym przewidziane
są ograniczenia dotyczące wykorzystywania majątku
organizacji oraz dokonywania zakupów od podmiotów
związanych z członkami organizacji;
podlega wpisowi do Krajowego Rejestru
Sądowego;
sporządza roczne sprawozdanie merytoryczne
ze swojej działalności oraz podaje je do publicznej
wiadomości;
sporządza i ogłasza roczne sprawozdanie
finansowe także wówczas, gdy obowiązek jego sporządzenia
oraz ogłoszenia nie wynika z przepisów o rachunkowości;
przekazuje wyżej wymienione sprawozdania
ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego.
Jakie są przywileje opp?
Opp ma prawo do:
Użytkowania, na preferencyjnych warunkach, nieruchomości
Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,
otrzymywania 1-proc. podatku dochodowego
od osób fizycznych,
zwolnienia od: podatku dochodowego
od osób prawnych, podatku od nieruchomości, opłat
od czynności cywilnoprawnych, opłat skarbowych i sądowych
w odniesieniu do prowadzonej działalności pożytku
publicznego,
korzystania ze świadczeń wolontariuszy,
korzystania z pracy poborowych skierowanych
do odbycia służby zastępczej,
informowania o prowadzonej działalności
nieodpłatnej za pomocą jednostek publicznej radiofonii
i telewizji.
Kto i w jaki sposób sprawuje nadzór
nad opp?
Opp będą podlegały nadzorowi i kontroli ministra właściwego
do spraw zabezpieczenia społecznego w zakresie, w
jakim realizują zadania pożytku publicznego z udziałem
środków publicznych. W odniesieniu do organizacji
pożytku publicznego działających w zakresie ratownictwa
i ochrony ludności nadzór będzie sprawował minister
właściwy do spraw wewnętrznych.
Sfera nadzoru i kontroli obejmuje
rzetelność realizacji przez organizacje pożytku publicznego
zadań zleconych oraz prawidłowość korzystania z uprawnień
określonych w ustawie. Kontrola zarządzana jest z
urzędu lub na wniosek organu administracji publicznej.
W czynnościach kontrolnych może uczestniczyć przedstawiciel
Rady. Minister może powierzyć przeprowadzenie kontroli
wojewodzie lub organowi wyspecjalizowanemu w kontrolowaniu
danego rodzaju działalności (np. urzędowi kontroli
skarbowej).
Jakie mogą być konsekwencje stwierdzenia uchybień
podczas kontroli?
Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół
do którego kierownik kontrolowanej opp może w terminie
14 dni złożyć wyjaśnienia lub zgłosić zastrzeżenia.
Wynik kontroli powinien zawierać opis stwierdzonego
stanu faktycznego, wykaz ustalonych uchybień oraz,
nie krótszy niż 30 dni, termin usunięcia nieprawidłowości.
W przypadku nieusunięcia uchybień właściwy minister
może wystąpić do sądu rejestrowego o wykreślenie z
Krajowego Rejestru Sądowego informacji o spełnieniu
przez organizację warunków umożliwiających uzyskanie
statusu opp lub o wykreślenie organizacji z Krajowego
Rejestru Sądowego. W zakresie nieuregulowanym ustawą
o OPPiW do nadzoru i kontroli wydatkowania środków
publicznych stosuje się przepisy o finansach publicznych.
Od kiedy organizacja pozarządowa może występować o
uzyskanie statusu OPP?
Wzór wniosku zostanie określony znowelizowanym rozporządzeniem
Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000r.
w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy
wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz
sposobu i miejsca ich udostępniania (Dz.U. Nr 118,
poz. 1247). Rozpatrywanie wniosków o uzyskanie statusu
opp będzie możliwe po wejściu w życie odpowiednich
przepisów ustawy o OPPiW tj. od 1 stycznia 2004r.
Kto to jest wolontariusz?
Jest to osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia
wykonuje świadczenia na rzecz innych. Pomoc wolontariusza
wykracza poza więzi rodzinne czy koleżeńskie. Zwykle
wolontariusz nie musi posiadać specyficznych kwalifikacji,
jednak, gdy wynika to z przepisów prawa, wolontariusz
powinien posiadać kwalifikacje i spełniać wymagania
odpowiednie do rodzaju i zakresu wykonywanych świadczeń.
Ustawa o DPPiW reguluje status wolontariusza, jego
prawa i obowiązki.
Czy wolontariusz jest pracownikiem?
Wolontariusz nie jest pracownikiem.
Kto może zostać wolontariuszem?
Co do zasady wolontariuszem może zostać każdy z nas.
Jednak wolontariusze zajmujący się pomocą społeczną,
w tym pomocą rodzinom i osobom w trudnej sytuacji
życiowej oraz osobom niepełnosprawnym, ochroną zdrowia,
nauką, edukacją, oświatą i wychowaniem, jak również
wypoczynkiem dzieci i młodzieży powinni posiadać takie
same kwalifikacje, jak osoby, które zajmują się tymi
dziećmi w ramach wykonywanej pracy zawodowej. Nie
wyklucza to zawierania porozumień z wolontariuszami
jako pomocnikami dla osoby, która takie kwalifikacje
posiada. Jednak zawsze trzeba pamiętać o predyspozycjach
wolontariusza do wykonywania określonej działalności.
Kto to jest korzystający? Na rzecz jakich podmiotów
wolontariusz może wykonywać świadczenia?
Korzystający jest to podmiot na rzecz którego wolontariusz
wykonuje świadczenia.
Wolontariusze mogą wykonywać świadczenia na rzecz:
organizacji pozarządowych, stowarzyszeń jst, osób
prawnych i jednostek organizacyjnych działających
na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła
Katolickiego, o stosunku Państwa do innych kościołów
i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności
sumienia i wyznania jeżeli ich cele obejmują prowadzenie
działalności pożytku publicznego;
organów administracji publicznej
i jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych
przez organy administracji publicznej, z wyłączeniem
prowadzonej przez nie działalności gospodarczej.
Jeżeli postanowienia umów międzynarodowych nie stanowią
inaczej, to przepisy ustawy o OPPiW dotyczące wolontariuszy
stosuje się do wolontariuszy wykonujących na obszarze
Polski świadczenia na rzecz organizacji międzynarodowych.
Czy świadczenia wolontariusza wykonuje się na podstawie
umowy?
Tak, zakres, sposób i czas wykonywania przez wolontariusza
świadczeń ustalają wspólnie, w umowie zwanej porozumieniem,
korzystający i wolontariusz.
Porozumienie określa zakres, sposób
wykonywania świadczeń oraz czas na jaki zostało zawarte.
Porozumienie powinno zawierać postanowienie o możliwości
jego rozwiązania. Jeżeli świadczenie wolontariusza
wykonywane jest przez okres dłuższy niż 30 dni porozumienie
zostaje sporządzone na piśmie. Jeżeli porozumienie
będzie zawierane na okres krótszy niż 30 dni korzystający
jest zobowiązany potwierdzić na piśmie treść porozumienia,
tylko wtedy gdy wolontariusz tego zażąda.
Jeżeli porozumienie dotyczy wydelegowania
wolontariusza w celu wykonywania przez niego świadczeń
na terytorium innego państwa, na podstawie umowy międzynarodowej
wiążącej Polskę, wolontariuszowi przysługuje prawo
do świadczeń i pokrycia kosztów ogólnie przyjętych
w stosunkach danego rodzaju, chyba że umowy międzynarodowe
stanową inaczej.
Czy porozumienie musi zostać zawatrte na piśmie?
Jeżeli świadczenie wolontariusza wykonywane jest przez
okres dłuższy niż 30 dni porozumienie zostaje sporządzone
na piśmie.
Jeżeli porozumienie będzie zawierane na okres krótszy
niż 30 dni korzystający jest zobowiązany potwierdzić
na piśmie treść porozumienia, tylko wtedy gdy wolontariusz
zażąda takiego potwierdzenia.
Jakie są prawa i obowiązki wolontariusza?
Wolontariusz nie pobiera wynagrodzenia za wykonywane
świadczenia. Jeżeli z przepisów prawa wynika obowiązek
posiadania kwalifikacji i spełnienia wymagań odpowiednich
do rodzaju i zakresu świadczonej pomocy, to kandydat
na wolontariusza musi je wypełnić.
Wolontariuszowi przysługuje zaopatrzenie
z tytułu wypadku przy wykonywaniu świadczeń. Ponadto
wolontariuszowi mogą przysługiwać świadczenia zdrowotne
na zasadach przewidzianych w przepisach o powszechnym
ubezpieczeniu zdrowotnym.
Korzystający z pomocy wolontariusza
na jego żądanie potwierdza na piśmie treść porozumienia,
wydaje pisemne zaświadczenie oraz opinię o wykonaniu
świadczeń, informuje wolontariusza o przysługujących
mu prawach i ciążących obowiązkach oraz zapewnia dostępność
tych informacji. Korzystający informuje wolontariusza
o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa związanym z
wykonywanymi świadczeniami oraz o zasadach ochrony
przed zagrożeniami, zapewnia bezpieczne i higieniczne
warunki pracy, pokrywa koszty podróży służbowych i
diet. Korzystający zapewnia ubezpieczenie od następstw
nieszczęśliwych wypadków, jeżeli wolontariusz wykonuje
świadczenia przez okres nie dłuższy niż 30 dni. Korzystający
może pokryć inne niezbędna koszty ponoszone przez
wolontariusza oraz koszty szkoleń.
Jakie obowiązki ma korzystający?
Korzystający:
zapewnienia odpowiednie środki ochrony
indywidualnej uzależnione od rodzaju świadczeń i zagrożeń
związanych z ich wykonywaniem;
informuje wolontariusza o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa
związanym z wykonywanymi świadczeniami oraz o zasadach
ochrony przed zagrożeniami;
zapewnienia bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
pokrywa koszty podróży służbowych i diet wolontariusza;
zapewnia ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych
wypadków, jeżeli wolontariusz wykonuje świadczenia
przez okres nie dłuższy niż 30 dni.
Ponadto na żądanie wolontariusza potwierdza na piśmie
treść porozumienia, wydaje pisemne zaświadczenie oraz
opinię o wykonaniu świadczeń. Korzystający informuje
wolontariusza o przysługujących mu prawach i ciążących
obowiązkach oraz zapewnia dostępność tych informacji.
Korzystający może pokryć inne niezbędna koszty ponoszone
przez wolontariusza oraz koszty szkoleń. |